Gülçiçek Hatun Kimdir?
Gülçiçek Hatun, Osmanlı Devleti’nin üçüncü hükümdarı Sultan I. Murad’ın eşi ve dördüncü hükümdar Yıldırım Bayezid’in annesidir. Erken Osmanlı hanedanının pek çok kadını gibi, hayatına dair bilgiler çağdaş belgelerden çok sonraki kroniklere ve vakıf kayıtlarına dayanır; bu yüzden kesin bir biyografi kurmak güçtür.
Bir terim uyarısı gereklidir: “valide sultan” unvanı 16. yüzyılda kurumsallaşmış bir saray makamıdır. Gülçiçek Hatun 14. yüzyıl hanımıdır ve bu unvanı taşımamıştır; bu sayfanın “Valide Sultanlar” altında yer alması, padişah annelerini bir arada toplayan bir gezinme düzeninden ibarettir.
Kökeni ve Kaynakların Sınırı
Gülçiçek Hatun’un kökeni kaynaklarda kesin değildir; Rum yahut başka bir yerel kökenden gelen, saraya girmiş bir hanım olduğu yaygın olarak aktarılır. Erken hanedan kadınlarında sık görüldüğü gibi, köken hakkındaki farklı iddialar bilginin çokluğundan değil, boşluğun sonradan doldurulmasından kaynaklanır. Bu sayfa, doğrulanamayan köken iddialarını kesin bilgi gibi sunmaz.
Bursa’daki Eserleri
Gülçiçek Hatun’un varlığının en somut izi, Bursa’da adına bağlanan hayrattır: şehirde ona nispet edilen bir cami (Gülçiçek Hatun / Kavaklı Camii olarak anılır) ve bir türbe bulunur. Bir hanedan kadınının adını kamusal alanda kalıcı kılan şey, tıpkı sonraki valide sultanlarda olduğu gibi, kurduğu ya da adına kurulan vakıf eserleridir. Oğlu Bayezid’in saltanatı döneminde hayatta olduğu ve bu eserlerle anıldığı kabul edilir.
Sık Karıştırılan Bilgiler
- “Valide sultan” değildi: Unvan sonraki yüzyılların kurumudur; 14. yüzyıl için anakroniktir.
- Kökeni kesin değildir: Farklı köken iddiaları vardır; hiçbiri çağdaş belgeyle sabit değildir.
- Devlet Hatun ile karıştırılmamalı: Gülçiçek, Bayezid’in annesi; Devlet Hatun ise Bayezid’in eşi ve Çelebi Mehmed’in annesidir.
Sık Sorulan Sorular
Gülçiçek Hatun kimdir?
I. Murad’ın eşi ve Yıldırım Bayezid’in annesidir; Bursa’da adına bağlanan cami ve türbe ile anılır.
Gülçiçek Hatun valide sultan mıydı?
Hayır. “Valide sultan” unvanı 16. yüzyıl kurumudur; 14. yüzyıl hanımı olan Gülçiçek bu unvanı taşımamıştır.
Türbesi nerededir?
Bursa’da adına bağlanan bir cami ve türbe bulunduğu kabul edilir.
Kaynakça
- Halil İnalcık, “Bayezid I” maddesi, TDV İslâm Ansiklopedisi, c. 5, 1992, s. 231–234.
- M. Çağatay Uluçay, Padişahların Kadınları ve Kızları, Türk Tarih Kurumu, Ankara (çeşitli baskılar).
- İsmail Hakkı Uzunçarşılı, Osmanlı Tarihi, c. 1, Türk Tarih Kurumu, Ankara.