Cem Sultan

Cem Sultan Kimdir?

Cem Sultan, Fatih Sultan Mehmed’in oğlu ve II. Bayezid’in küçük kardeşidir. 1459’da doğdu; iyi bir eğitim aldı ve şair kimliğiyle tanındı. Babasının 1481’de ani ölümü, onu Osmanlı tarihinin en trajik şehzade hikâyelerinden birinin merkezine taşıdı.

Taht Mücadelesi

Fatih ölünce Cem, kardeşi Bayezid’e karşı taht iddiasında bulundu; Bursa’yı alıp burada adına hutbe okuttu ve devletin ikiye bölünmesini teklif etti. Ancak 1481’de Yenişehir’de Bayezid’e yenildi. Bu yenilgi, onu Osmanlı topraklarının dışına iten uzun bir sürgünün başlangıcı oldu.

Avrupa’da Bir “Rehin” Şehzade

Cem önce Memlükler’e sığınıp hacca gitti; ikinci denemesi de başarısız olunca Rodos şövalyelerine (St. Jean şövalyeleri) teslim oldu. Buradan Fransa’ya, ardından Roma’ya (Papa’nın yanına) götürüldü. On dört yıl boyunca Cem, Avrupa devletlerinin ve papalığın elinde, Osmanlı’ya karşı kullanılabilecek bir koz — âdeta değerli bir rehin — hâline geldi. II. Bayezid, kardeşinin serbest bırakılmaması için papalığa yıllık ödeme yapmayı bile kabul etti.

Ölümü ve “Cem Vak‘ası”

Cem Sultan 1495’te İtalya’da (Napoli yakınlarında) öldü; zehirlenmiş olabileceği ileri sürülür. Naaşı yıllar sonra Osmanlı’ya getirilerek Bursa’da defnedildi. Onun hikâyesi —“Cem Vak‘ası”— hem bir hanedan trajedisi hem de 15. yüzyıl sonu Osmanlı-Avrupa diplomasisinin sıra dışı bir kesitidir; II. Bayezid’in dış politikasını uzun süre kısıtlamıştır. Bu meselenin diplomatik boyutu ayrı bir sayfada ele alınır: Cem Sultan Meselesi.

Sık Sorulan Sorular

Kaynakça

• Halil İnalcık – Şerafettin Turan, “Cem Sultan” maddesi, TDV İslâm Ansiklopedisi, c. 7, 1993, s. 283-284.
• İsmail Hakkı Uzunçarşılı, Osmanlı Tarihi, c. 2, TTK, Ankara.