Sultan V. Murad

93 Günlük Saltanat: Akli Dengesizlikle Kaybedilen Taht

Sultan V. Murad, Sultan Abdülmecid'in oğlu olarak 30 Mayıs 1876'da tahta çıkmış ancak amcası Sultan Abdülaziz'in ölümü ve siyasi çalkantıların etkisiyle ağır bir sinir krizi geçirerek yalnızca 93 gün padişahlık yapabilmiştir. Mason locası üyeliği ve anayasal monarşi idealleriyle tanınan V. Murad, Çırağan Sarayı'nda yirmi sekiz yıl mahkûm olarak yaşadı.

Tahta Çıkış ve Çöküş

Sultan V. Murad, 21 Eylül 1840'ta İstanbul'da Sultan Abdülmecid'in oğlu olarak dünyaya geldi. İyi eğitimli, Batı kültürüne açık ve anayasal monarşi fikrini benimseyen bir şehzadeydi. Jön Osmanlılar hareketi ile yakın ilişkiler kurmuş, Mason locasına üye olmuştu. 30 Mayıs 1876'da amcası Sultan Abdülaziz'in darbe ile tahttan indirilmesinin ardından padişah ilan edildi. Ancak darbenin şiddeti, amcasının birkaç gün sonra şüpheli ölümü ve Hüseyin Avni Paşa'nın Çerkes Hasan tarafından öldürülmesi gibi ardı ardına gelen travmatik olaylar V. Murad'ın ruhsal sağlığını derinden sarstı.

93 Gün ve Sonrası

Sultan V. Murad tahta çıktıktan kısa süre sonra ağır bir depresyon ve paranoya belirtileri göstermeye başladı. Devlet işleriyle ilgilenemez hale geldi; huzuruna çıkan devlet adamlarını tanıyamıyordu. Saray doktorları ve Avrupa'dan getirilen uzmanlar tedavi girişimlerinde bulundu ancak başarılı olamadı. 93 gün sonra, 31 Ağustos 1876'da kardeşi Sultan II. Abdülhamid lehine tahttan indirildi. Çırağan Sarayı'na yerleştirilen V. Murad, 1904'teki ölümüne kadar yirmi sekiz yıl boyunca burada neredeyse mahkûm gibi yaşadı. Birkaç kez onu kurtarma girişimi planlandı — en meşhuru Ali Suavi'nin 1878 Çırağan Baskını — ancak başarısız oldu.

Diğer isimleri: Murad V, Beşinci Murad