Sultan Abdülmecid

Osmanlı Devleti’nin otuz birinci padişahı — Tanzimat
Kanonik portre referansıyla, fes ve dönem üniformasıyla resmî hükümdar portresi düzeninde canlandırılan Sultan Abdülmecid

Sultan Abdülmecid, II. Mahmud ile Bezmiâlem Sultan’ın oğlu ve otuz birinci padişahtır. Tahta çıkışından kısa süre sonra ilan edilen Tanzimat Fermanı (Gülhane Hatt-ı Hümâyunu, 1839) ile devletin hukukî-idarî modernleşmesinin çerçevesi çizildi; 1856 Islahat Fermanı bunu genişletti. Kırım Savaşı (1853-56) ve Dolmabahçe Sarayı’nın yapımı da onun dönemindedir.

Sultan Abdülmecid Kimdir?

Sultan Abdülmecid, Osmanlı Devleti’nin otuz birinci padişahıdır. Babası II. Mahmud, annesi Bezmiâlem Sultan’dır. Babasının reform çizgisini “Tanzimat” adıyla kurumsallaştıran genç bir hükümdar olarak on altı yaşında tahta çıktı.

Tanzimat ve Islahat Fermanları

Tahta çıkışından birkaç ay sonra, sadrazamı Mustafa Reşid Paşa’nın hazırladığı Tanzimat Fermanı (Gülhane Hatt-ı Hümâyunu, 3 Kasım 1839) ilan edildi: can, mal ve namus güvenliği, kanun önünde eşitlik ve düzenli vergi-askerlik ilkeleri devlet tarafından güvence altına alındı. 1856’daki Islahat Fermanı ise gayrimüslim tebaanın hakları başta olmak üzere bu çerçeveyi genişletti. Bu fermanlar, hukukî-idarî modernleşmenin anayasal öncesi zeminini kurdu.

Kırım Savaşı ve İmar

Abdülmecid döneminde Kırım Savaşı (1853-56) İngiltere ve Fransa ile ittifak hâlinde Rusya’ya karşı yürütüldü ve Paris Antlaşması’yla (1856) sonuçlandı; Osmanlı bu savaşla ilk dış borçlarını da aldı. Dönemin en görkemli imar eseri, sarayın Topkapı’dan taşındığı Dolmabahçe Sarayıdır. Abdülmecid 1861’de genç yaşta veremden öldü.

Sık Sorulan Sorular

Sultan Abdülmecid kimdir?

1839-1861 arası saltanat süren otuz birinci padişahtır; Tanzimat Fermanı onun döneminde ilan edildi.

Tanzimat Fermanı ne zaman ilan edildi?

3 Kasım 1839’da, Gülhane’de (Gülhane Hatt-ı Hümâyunu).

Dolmabahçe Sarayı onun döneminde mi yapıldı?

Evet, saray Abdülmecid döneminde yapıldı ve saltanat merkezi buraya taşındı.

Kaynakça

  • Cevdet Küçük, “Abdülmecid” maddesi, TDV İslâm Ansiklopedisi, c. 1, 1988, s. 259-263.
Diğer isimleri: Abdülmecid, Abdülmecid Han