Osmanlı Bürokrasisinin Köklü İsmi
Koca Yusuf Paşa, Osmanlı yönetim geleneğinin içinden yetişmiş, kariyer basamaklarını sabırla çıkmış bir devlet adamıdır. Taşrada çeşitli valilik ve sancakbeyliği görevlerinden geçerek Babıâli'nin üst kademelerine ulaştı. Hem Sultan I. Abdülhamid hem de Sultan III. Selim döneminde kritik görevler üstlenmesi, onun farklı padişah karakterleri karşısında uyum sağlama becerisini ortaya koyar.
Sadrazamlık ve 1787 Savaşı
Koca Yusuf Paşa, Sultan I. Abdülhamid'in son döneminde sadrazamlığa getirildi. 1787'de Osmanlı'nın Rusya'ya savaş ilan etmesiyle birlikte ordunun başında Tuna cephesine çıktı. Özi Kalesi'nin 1788'de düşmesi büyük bir sarsıntı yarattı. Avusturya'nın da savaşa dahil olmasıyla iki cephede birden mücadele veriliyordu.
Yaş Antlaşması Müzakereleri (1792)
Savaşın 1792'deki Yaş Antlaşması ile sona ermesinde Koca Yusuf Paşa'nın diplomatik çabası belirleyici oldu. Kırım'ın Rusya'da kalması tescillendi ancak daha fazla toprak yitirilmedi. Bu sonuç Osmanlı açısından kabul edilebilir bir barış olarak değerlendirildi. Yaş Antlaşması, Sultan III. Selim'e Nizam-ı Cedid reformlarını yoğunlaştırmak için ihtiyaç duyduğu ortamı hazırladı.
Reform Karşısındaki Tutum
Koca Yusuf Paşa, Sultan III. Selim'in Nizam-ı Cedid programına kuşkuyla yaklaştı. Yeniçeri Ocağı'nın yanında yeni bir ordunun kurulmasının yaratabileceği kurumsal gerilimi öngörüyordu. Selim'in çevresindeki genç reformcular onun ihtiyatlı tutumunu muhafazakârlık olarak yorumladı.
Mirası: Köprü Kuşağının Adamı
Koca Yusuf Paşa, yaklaşık 1800 yılında İstanbul'da vefat etti. İki saltanat döneminde devletin sürekliliğini koruması, savaş yıllarında ordunun toparlı tutulması ve diplomatik müzakerelerin yürütülmesi onun kalıcı mirasıdır. Reform öncüsü olmasa da reformcuların faaliyet gösterebileceği idari zemine katkı sağlamıştır.