Sultan III. Selim Kimdir?
Sultan III. Selim, Osmanlı Devleti’nin yirmi sekizinci padişahıdır. Babası III. Mustafa, annesi Mihrişah Sultan’dır. Şehzadeliğinde dönemin fikir akımlarını yakından izlemiş, hatta Fransa Kralı XVI. Louis ile mektuplaşmış aydın bir hükümdardı. 1789’da, Fransız İhtilâli’nin patladığı yıl tahta çıktı.
Nizâm-ı Cedîd
III. Selim’in adı, Osmanlı’nın en kapsamlı ilk modernleşme programı olan Nizâm-ı Cedîd (“yeni düzen”) ile özdeşleşir: Batılı tarzda eğitilmiş yeni bir ordu (Nizâm-ı Cedîd askeri), bunu finanse eden yeni bir hazine (İrâd-ı Cedîd), yeni kışlalar, mühendishanenin güçlendirilmesi ve ilk daimî elçiliklerin (Londra, Paris, Viyana, Berlin) açılması bu programın parçalarıdır. Reformlar, yeniçeriler ve onlara bağlı çıkar çevrelerinde büyük tepki doğurdu.
Kabakçı İsyanı ve Şehâdeti
1807’de Kabakçı Mustafa önderliğindeki yeniçeri ayaklanması III. Selim’i tahttan indirdi; yerine IV. Mustafa geçti. Bir yıl sonra, Rusçuk âyanı Alemdar Mustafa Paşa onu yeniden tahta çıkarmak için İstanbul’a yürüdüğünde, IV. Mustafa’nın emriyle III. Selim öldürüldü (1808). Bir mûsikişinas ve şair (“İlhâmî” mahlasıyla) olarak Türk mûsikisine kazandırdığı eserlerle de anılır. Reform programı başarısız görünse de, kendisinden sonra II. Mahmud’un gerçekleştireceği köklü dönüşümün fikrî ve kadro temelini hazırlamıştır.
Sık Sorulan Sorular
Sultan III. Selim kimdir?
III. Mustafa’nın oğlu, 1789-1807 arası saltanat süren yirmi sekizinci padişahtır; Nizâm-ı Cedîd reformlarıyla tanınır.
Nizâm-ı Cedîd nedir?
III. Selim’in Batılı tarzda ordu ve maliye başta olmak üzere giriştiği kapsamlı reform programıdır.
III. Selim’in sonu ne oldu?
1807 Kabakçı Mustafa isyanıyla tahttan indirildi; 1808’de öldürüldü.
Kaynakça
- Kemal Beydilli, “Selim III”, TDV İA, c. 36, 2009, s. 420-425.
- Stanford J. Shaw, Between Old and New: The Ottoman Empire under Sultan Selim III, Harvard, 1971.