İvaz Paşa

İvaz Paşa Kimdir?

İvaz Paşa, Fetret sonrasının imar hamlesiyle özdeşleşmiş, I. Mehmed (Çelebi Mehmed) devrinin vezir-mimar kimliğine sahip bir devlet adamıdır. Erken Osmanlı’da devlet yönetimi ile yapı işlerinin sorumluluğu zaman zaman aynı kişide birleşebiliyordu; İvaz Paşa bunun en tanınmış örneklerinden biridir.

Bursa Yeşil Külliye

İvaz Paşa’nın adı, Osmanlı erken klasik mimarisinin başyapıtlarından biriyle birlikte anılır: Bursa’daki Yeşil Cami ve Yeşil Türbe (Çelebi Mehmed Külliyesi). Bu külliye, hem çini bezemesi hem mekân kurgusuyla Osmanlı sanatının olgunlaşma aşamasını temsil eder; İvaz Paşa da bu büyük yapının gerçekleştirilmesinde yürütücü sorumlu olarak zikredilir. Böylece o, yalnız bir idareci değil, bir kültür mirasının arkasındaki isimlerden biri olarak da tarihe geçmiştir.

Gözden Düşüşü

İvaz Paşa’nın kariyeri, II. Murad’ın cülûsuyla değişti. Yeni saltanatın başında makamını kaybetti; kaynaklarda gözden düşüşü ve cezalandırılışına dair rivayetler nakledilir. Erken Osmanlı’da bir vezirin, hükümdar değişiminde konumunun ne kadar kırılgan olabildiğini gösteren örneklerden biridir. Soyundan gelen İvazpaşazâdeler, sonraki dönemlerde de devlet ve mimari çevrelerinde görülmüştür.

Sık Sorulan Sorular

Kaynakça

• Abdülkadir Özcan, “İvaz Paşa” maddesi, TDV İslâm Ansiklopedisi, c. 23, 2001, s. 489–490.