Devlet Hatun Kimdir?
Devlet Hatun, Osmanlı Devleti’nin dördüncü hükümdarı Yıldırım Bayezid’in eşi ve Fetret Devri’ni kazanarak devleti yeniden birleştiren beşinci hükümdar Çelebi Mehmed’in annesidir. Osmanlı’nın en sarsıntılı döneminin — 1402 Ankara bozgunu ve ardından gelen on bir yıllık taht mücadelesinin — merkezindeki bir hanımdır.
Terim uyarısı: Devlet Hatun da “valide sultan” unvanını taşımamıştır; bu unvan sonraki yüzyılların kurumudur. Sayfanın “Valide Sultanlar” altında yer alması, padişah annelerini bir arada toplayan gezinme düzeninden ibarettir.
Germiyanoğulları Bağı
Kaynaklarda Devlet Hatun’un Germiyanoğulları hanedanına mensup olduğu — Germiyan beyi Süleyman Şah’ın kızı olduğu — yaygın biçimde aktarılır. Bu evlilik, Osmanlı’nın Batı Anadolu beylikleriyle kurduğu siyasî akrabalık ağının bir parçası olarak okunur: 1381’de Germiyan ile yapılan ve çeyiz olarak Kütahya yöresinin Osmanlı’ya geçtiği anlaşma, bu bağın çerçevesidir. Yine de erken hanedan kadınlarının şeceresinde görülen belirsizlik burada da geçerlidir; ayrıntılar geç kaynaklara dayanır.
Fetret Devri ve Çelebi Mehmed
Devlet Hatun’un tarihteki asıl önemi, oğlu Çelebi Mehmed üzerinden gelir. Ankara Savaşı’nda Bayezid’in esir düşmesinin ardından oğulları arasında başlayan taht mücadelesinde, Mehmed Çelebi Amasya merkezli Rum (Orta Karadeniz) bölgesinden hareketle kardeşlerini bertaraf edip devleti yeniden birleştirdi. Devlet Hatun’un bu yıllarda hayatta olduğu ve oğlunun mücadelesine tanıklık ettiği, 1411 dolayında öldüğü kabul edilir. Bu, bir hanedan annesinin en zor dönemde soyun sürekliliğini temsil ettiği bir örnektir.
Sık Karıştırılan Bilgiler
- Gülçiçek Hatun ile karıştırılmamalı: Gülçiçek, Bayezid’in annesi; Devlet Hatun, Bayezid’in eşi ve Çelebi Mehmed’in annesidir.
- Germiyan bağı yaygın kabuldür, kesin belge değildir: Süleyman Şah’ın kızı olduğu aktarılır; ayrıntılar geç kaynaklara dayanır.
- “Valide sultan” değildi: Unvan sonraki yüzyılların kurumudur.
Sık Sorulan Sorular
Devlet Hatun kimdir?
Yıldırım Bayezid’in eşi ve Çelebi Mehmed’in annesidir; Germiyanoğulları hanedanına mensup olduğu aktarılır.
Devlet Hatun Germiyanlı mıydı?
Kaynaklar onu Germiyan beyi Süleyman Şah’ın kızı olarak anar; bu yaygın kabuldür, ancak ayrıntılar geç kaynaklara dayanır.
Devlet Hatun ne zaman öldü?
Oğlu Çelebi Mehmed’in taht mücadelesi yıllarında hayattaydı; 1411 dolayında öldüğü kabul edilir.
Kaynakça
- Halil İnalcık, “Mehmed I” maddesi, TDV İslâm Ansiklopedisi, c. 28, 2003, s. 391–394.
- M. Çağatay Uluçay, Padişahların Kadınları ve Kızları, Türk Tarih Kurumu, Ankara (çeşitli baskılar).
- İsmail Hakkı Uzunçarşılı, Osmanlı Tarihi, c. 1, Türk Tarih Kurumu, Ankara.