Osmanlı-Avusturya-Rusya Savaşı (1736–1739)
İki Cephede Aynı Anda: Özi'nin Savunmasından Banyaluka Zaferine
Sultan I. Mahmud döneminde patlak veren Osmanlı-Avusturya-Rusya Savaşı, Osmanlı'nın batı cephesinde Avusturya'yı, doğu cephesinde ise Rusya'yı aynı anda karşıladığı zorlu bir mücadeledir. Özi Kalesi'nin destansı savunması ve Banyaluka Muharebesi'ndeki zafer, sonunda 1739 Belgrad Antlaşması'nın zeminini hazırladı.
Sultan I. Mahmud'un saltanat döneminin en sert sınavı, 1736'da başlayan ve iki büyük Avrupalı güce karşı aynı anda yürütülen bu savaştır. Rusya, Osmanlı'nın İran ile uğraştığı dönemden yararlanarak 1711 Prut Antlaşması ile Türklere bırakmak zorunda kaldığı Azak Kalesi'ni geri ele geçirmişti. Bunun yanı sıra Alman asıllı Mareşal Münich komutasındaki güçlü Rus ordusu Kırım yarımadasına girmiş, büyük tahribat yapmıştı. Bu gelişmeler yeni bir savaşın fitilini ateşledi.
Rusya'yı Kırım'a kadar sürerek yüz bin esirle dönen Kırım Hanı II. Fetih Giray, ciddi bir karşı saldırı başardı (1737). Ne var ki Rusya Karadeniz'e inme politikasından vazgeçmiyordu. Lehistan tahtına kendi adayını oturtmuş, Avusturya ile de Osmanlı'ya karşı bir ittifak kurmuştu. 1737'de Avusturya savaşa girdi.
Avusturya cephesinde savaş iki yönlü ilerledi. Osmanlı kuvvetleri başlangıçta zorlandı; Niş elden çıktı. Ancak Bosna'daki Banyaluka önünde eski Sadrazam Ali Paşa komutasındaki Türk ordusu Avusturya kuvvetlerini kesin bir yenilgiye uğrattı (1737). Bu zafer, Avusturya'nın Bosna planlarını çökertti. Arkasından Orsova kalesi de Osmanlı tarafından alındı (1738).
Rusya cephesinde ise Özi Kalesi'nin savunması Osmanlı tarihinin en destansı bölümlerinden biridir. 180 bin mevcutlu Rus ordusu kaleye saldırdığında içeride yalnızca üç bin Türk muhafızı vardı. Muhafızlar sayıca büyük üstünlüğe sahip düşmana karşı büyük bir direnç gösterdi; kale önünde otuz bin Rus askeri hayatını kaybetti. Ancak top atışlarının çatıya çıkardığı yangınla cephanelik patladı ve kale teslim olmak zorunda kaldı. Teslim koşullarına uymayan Ruslar içeri girerek muhafızları katletmeye kalkıştı; bu vahşet muhafızları son nefese kadar savaşmaya itti. Kırım Hanı sonradan Rus ordusuna ağır kayıplar verdirerek Özi ve Kılburun kalelerini Rusların terk etmesini sağladı.
Avusturya cephesinde Hacı İvaz Mehmed Paşa komutasındaki Osmanlı ordusu, Belgrad-Semendire arasında düşmanı nihai bir yenilgiye uğrattı (1739). Sağ kalan Avusturyalılar gece karanlığında kaçmak zorunda kaldı. Bu zafer, 1739 Belgrad Antlaşması'nın Osmanlı lehine şekillenmesinin askeri alt yapısını oluşturdu.