Sultan I. Mahmud'un İstikrar Politikası

Patrona İsyanı'nın Gölgesinden Çıkarak Yirmi Dört Yıl Boyunca Devleti Toparlayan Padişah

Sultan I. Mahmud, 1730'da amcası III. Ahmed'in Patrona Halil İsyanı sonucunda tahttan indirilmesiyle Osmanlı tahtına geçti. Babasının idam edilmesini bizzat izlemek zorunda kalan, kafes hayatında yetişmiş ve öldürülmek korkusuyla büyümüş bu padişah, tahta çıkar çıkmaz olağanüstü bir siyasi denge kurdu. İsyancı Patrona Halil'i ustalıkla ortadan kaldırdı ve yeniçeri baskısına boyun eğmeksizin devlet otoritesini pekiştirdi. Annesi Saliha Sultan'ın rehberliğini akıllıca kullanan I. Mahmud; Topal Osman Paşa'nın üstün komutasıyla İran'ı püskürttü, 1739'da Belgrad Antlaşması'yla Avusturya ve Rusya'ya karşı büyük bir zafer kazanarak kaybedilen toprakları geri aldı. Saltanatının son yıllarında Osmanlı-Rus gerginliği yeniden alevlense de barışı korudu. Nuruosmaniye Camii'nin temelini atmış, Osmanlı Barok mimarisine kapı aralamıştır. Tarihçiler I. Mahmud'u gerileyen imparatorluğun en uzun soluklu ve en istikrarlı dönemini yaşatan hükümdar olarak değerlendirmektedir.

Sultan I. Mahmud, Lâle Devri'nin şiddetle yıkıldığı Patrona Halil İsyanı'nın hemen ardından, 1730'da tahta çıktı. Annesi Saliha Sultan'ın siyasi desteğine yaslanarak isyancıları ustaca tasfiye etti; Patrona Halil, bir av sırasında tertiplenen bir suikastle öldürüldü ve yeniçeri ayaklanmasının önü kesildi.

I. Mahmud, devlet yönetiminde sadrazamlarını sık değiştirme yoluna gitmek yerine yetenekli isimleri uzun süre görevde tuttu. Özellikle Topal Osman Paşa komutasındaki Osmanlı ordusunun İran üzerindeki başarıları, hem itibarı hem devlet maliyesini güçlendirdi. 1739 Belgrad Antlaşması ise Pasarofça'da yitirilen toprakları büyük ölçüde geri kazandırdı: Sırp toprakları ve Kuzey Bosna yeniden Osmanlı egemenliğine girdi.

Saltanatının son döneminde Rusya ile gerginlik tırmansa da I. Mahmud savaş açmaktan kaçındı. Kapıkulu ocaklarına ve ulema sınıfına karşı temkinli bir denge politikası izledi. Nuruosmaniye Camii inşaatını başlattı; hayatını kaybettiğinde büyük bölümü tamamlanmıştı.

Diğer isimleri: Mahmud I, I. Mahmud, Kambur Mahmud (bazı kaynaklarda)