Sultan IV. Mehmed Kimdir?
Sultan IV. Mehmed, Osmanlı Devleti’nin on dokuzuncu padişahıdır. Babası I. İbrahim, annesi Turhan Sultan’dır. Babasının 1648’de tahttan indirilmesiyle henüz altı yaşında hükümdar oldu; otuz dokuz yıl süren saltanatı, Osmanlı’nın 17. yüzyıldaki hem toparlanma hem de büyük kırılma anlarını kapsar.
Kösem-Turhan Mücadelesi ve Köprülüler Devri
Çocuk yaştaki padişahın ilk yılları, büyükannesi Kösem Sultan ile annesi Turhan Sultan arasındaki naiblik mücadelesiyle geçti; 1651’de Kösem’in ortadan kaldırılmasıyla Turhan fiilî naibe oldu. Devletin içine düştüğü buhran, 1656’da Turhan Sultan’ın sadrazamlığı tam yetkiyle Köprülü Mehmed Paşa’ya vermesiyle aşılmaya başlandı. Köprülü ve ardından oğlu Fâzıl Ahmed Paşa döneminde maliye düzeldi, isyanlar bastırıldı, Girit’in fethi tamamlandı (1669) ve devlet yeniden atılıma geçti.
1683 II. Viyana Kuşatması ve Sonu
Sadrazam Merzifonlu Kara Mustafa Paşa’nın 1683’teki II. Viyana Kuşatması, Lehistan kralı Sobieski’nin yardıma gelmesiyle ağır bir bozguna dönüştü. Bu yenilgi, uzun bir geri çekilme döneminin ve “Kutsal İttifak” karşısında toprak kayıplarının başlangıcı oldu. Ardarda gelen askerî başarısızlıklar üzerine IV. Mehmed 1687’de tahttan indirildi; 1693’te öldü. Ava olan tutkusundan dolayı “Avcı Mehmed” diye anılır.
Sık Sorulan Sorular
Sultan IV. Mehmed kimdir?
I. İbrahim ile Turhan Sultan’ın oğlu, 1648-1687 arası saltanat süren on dokuzuncu padişahtır; “Avcı” lakabıyla anılır.
Köprülüler devri onun döneminde mi başladı?
Evet, 1656’da annesi Turhan Sultan’ın Köprülü Mehmed Paşa’yı sadrazam yapmasıyla başladı.
II. Viyana Kuşatması neden önemlidir?
1683’teki bozgun, Osmanlı’nın Orta Avrupa’dan geri çekilişinin ve büyük toprak kayıplarının başlangıcıdır.
Kaynakça
- Abdülkadir Özcan, “Mehmed IV” maddesi, TDV İslâm Ansiklopedisi, c. 28, 2003, s. 414-418.
- İsmail Hakkı Uzunçarşılı, Osmanlı Tarihi, c. 3, TTK.