Kuruluş Süreci
Darülfünun fikri, Tanzimat döneminde Batılı eğitim modellerinin Osmanlı'ya aktarılması çerçevesinde ortaya çıktı. 1846'da Sultan Abdülmecid döneminde planlanan kurum, çeşitli denemelerden sonra 1863'te ilk kez kapılarını açtı; ancak kısa sürede kapandı. 1870'te yeniden açıldı, 1871'de yine kapandı. Kalıcı olarak 1900'de Sultan II. Abdülhamid döneminde Darülfünun-u Şahane adıyla kuruldu. Tıp, hukuk, edebiyat, fen ve ilahiyat fakülteleri oluşturuldu.
Modernleşme ve Cumhuriyet'e Geçiş
Sultan II. Abdülhamid'in eğitime verdiği önem, Darülfünun'un gelişimini hızlandırdı. II. Meşrutiyet döneminde üniversite özerkliği tartışmaları başladı. Osmanlı'nın son yıllarında ve Cumhuriyet'in ilk döneminde İstanbul Darülfünunu olarak adını sürdüren kurum, 1933'te Atatürk'ün üniversite reformuyla İstanbul Üniversitesi'ne dönüştürüldü. Almanya'dan kaçan Yahudi akademisyenlerin kabulü, üniversitenin uluslararası niteliğini güçlendirdi. Darülfünun, Osmanlı'dan Cumhuriyet'e uzanan eğitim reformunun en önemli kurumsal simgesidir.