Oğlunun Gölgesinde Güçlü Bir Valide
Pertevniyal Valide Sultan, 1812 civarında doğdu. Sultan II. Mahmud'un cariyesi olan Pertevniyal, oğlu Abdülaziz'in 1861'de tahta çıkmasıyla valide sultan oldu. Sarayda güçlü bir etki kurarak oğlunun yönetimini destekledi. Aksaray'da kendi adını taşıyan Pertevniyal Valide Sultan Camii'ni yaptırdı; bu cami, dönemin eklektik mimari anlayışını yansıtan önemli bir eserdir.
Trajik Son ve Mirası
1876'da oğlu Sultan Abdülaziz'in darbe ile tahttan indirilmesi ve birkaç gün sonra şüpheli ölümü, Pertevniyal Valide Sultan'ı derinden sarstı. Oğlunun ölümünün cinayet olduğuna inanarak yas tuttu. Sultan II. Abdülhamid döneminde sarayda gözetim altında yaşadı. 1883'te İstanbul'da vefat etti. Pertevniyal Valide Sultan, Osmanlı saray kadınlarının siyasi çalkantılar karşısındaki kırılganlığını simgeleyen trajik bir figürdür.