VI. Mehmed Vahideddin: Son Osmanlı Padişahı

VI. Mehmed Vahideddin, 14 Ocak 1861'de İstanbul'da dünyaya geldi. Annesi Gülistü Kadınefendi'dir. Uzun ve sancılı bir şehzadelik döneminin ardından ağabeyinin vefatı üzerine 4 Temmuz 1918'de Osmanlı tahtına çıktı. İmparatorluğun son hükümdarı olmak, başlı başına dramatik bir kader oldu. Vahideddin'in tahta çıkışı, Birinci Dünya Savaşı'nın felaketli son dönemine denk geldi. Ekim 1918'de imzalanan Mondros Mütarekesi ile Osmanlı ordusu büyük ölçüde silah bıraktı; İngiliz, Fransız, İtalyan ve Yunan kuvvetleri Anadolu'nun çeşitli bölgelerine konuşlandı. İstanbul 1918 yılının Kasım ayından itibaren fiilen işgal altına girdi. Vahideddin bu konjonktürde müttefik güçlerle uzlaşma politikasını tercih etti. Damat Ferid Paşa'yı sadrazam olarak atadı; bu hükümet Millî Mücadele'ye karşı çıkarak İstanbul merkezli bir çözüm arayışına girdi. Milliyetçi kuvvetlere karşı oluşturulan Kuvâ-yi İnzibatiyye, Vahideddin yönetiminin Ankara hareketine fiilen savaş açması anlamına geliyordu. Sevr Antlaşması'nın koşulları, Osmanlı Devleti'nin fiilen sona ermesi anlamını taşıyordu. Ancak Kurtuluş Savaşı'nın galip gelmesi bu antlaşmayı geçersiz kıldı. Büyük Millet Meclisi 1 Kasım 1922'de saltanatı kaldırdı. Vahideddin 17 Kasım 1922'de İngiliz zırhlısıyla İstanbul'u terk etti ve Hicaz'a sığındı. 1926'da San Remo'da hayatını kaybetti. Vahideddin'in tutumu tarihçiler arasında farklı yorumlara konu olmuştur. Bir kesim onu işgalcilerle işbirlikçi olarak değerlendirirken, diğerleri şartların zorladığı pragmatik bir devlet adamı figürü olarak ele almaktadır. Mustafa Kemal ise Vahideddin'i vatan haini ilan etmiştir.