Alemdar Mustafa Paşa

Rusçuk Ayanı: Sened-i İttifak ve Trajik Son

Alemdar Mustafa Paşa, Rusçuk ayanı olarak güçlenen, Sultan III. Selim'i yeniden tahta çıkarmak amacıyla İstanbul'a yürüyen ve Sultan II. Mahmud'u tahta geçiren sadrazamdır. Sened-i İttifak'ı imzalatarak merkezle taşra arasında anayasal bir çerçeve kurmaya çalışmış, ancak Yeniçeri isyanında cephaneliği ateşleyerek hayatına son vermiştir.

Rusçuk'tan İstanbul'a

Alemdar Mustafa Paşa, 1765 yılında Tuna boyundaki Rusçuk'ta doğdu. Ayan olarak bölgede büyük güç elde etti ve Sultan III. Selim'in Nizam-ı Cedid reformlarının güçlü destekçilerinden biri oldu. 1808'de Sultan IV. Mustafa döneminde Selim'i yeniden tahta çıkarmak amacıyla büyük bir orduyla İstanbul'a yürüdü. Ancak saray kapılarına ulaştığında Sultan III. Selim'in katledildiğini öğrendi. Hayatta kalan tek şehzade olan Mahmud'u tahta çıkararak Sultan II. Mahmud'un saltanatını başlattı.

Sened-i İttifak ve Sonu

Alemdar Mustafa Paşa sadrazam olarak Sened-i İttifak'ı hazırlattı — taşra ayanları ile merkezi hükümet arasında karşılıklı hakları düzenleyen bu belge, Osmanlı'nın ilk anayasal girişimi olarak kabul edilir. Ancak Yeniçeriler bu yeni düzene şiddetle karşı çıktı. 15 Kasım 1808'de patlak veren isyanda Babıâli basıldı. Alemdar, kendisini kuşatan isyancılara teslim olmak yerine barut deposunu ateşleyerek onlarca Yeniçeriyle birlikte hayatına son verdi. Bu dramatik son, Osmanlı reform tarihinin en trajik sahnelerinden biriydi.

Diğer isimleri: Bayraktar Mustafa Paşa, Alemdar