Sultan II. Mahmud Kimdir?
Sultan II. Mahmud, Osmanlı Devleti’nin otuzuncu padişahıdır. Babası I. Abdülhamid, annesi Nakşidil Sultan’dır. Alemdar Mustafa Paşa’nın 1808’deki müdahalesiyle, hânedanın hayatta kalan tek erkeği olarak tahta çıktı. Otuz bir yıllık saltanatı, Osmanlı’nın kapsamlı modernleşmesinin dönüm noktasıdır.
Vaka-i Hayriye (1826)
II. Mahmud’un en köklü icraatı, 1826’da Yeniçeri Ocağı’nı kaldırmasıdır (Vaka-i Hayriye). Yüzyıllardır reformların önündeki en büyük engel olan ve çürümüş bir askerî-siyasî güce dönüşen ocak, isyan ettiğinde topa tutularak ortadan kaldırıldı; yerine Batılı tarzda Asâkir-i Mansûre-i Muhammediyye ordusu kuruldu. Bu, sonraki bütün reformların önünü açan eşiktir.
Reformlar ve Toprak Kayıpları
Ocağın kaldırılmasının ardından II. Mahmud; kılık-kıyafette fesin kabulü, merkezî bakanlıkların (nezâret) kurulması, ilk resmî gazete, nüfus sayımı ve posta gibi düzenlemelerle modern bürokratik devletin temellerini attı. Buna karşılık dış cephede ağır kayıplar yaşandı: Yunan bağımsızlığı (1830), 1827 Navarin’de donanmanın yakılması ve valisi Mehmed Ali Paşa’nın isyanı devleti sarstı. II. Mahmud, Mehmed Ali karşısında alınan Nizip yenilgisinin (1839) haberi gelmeden öldü.
Sık Sorulan Sorular
Sultan II. Mahmud kimdir?
1808-1839 arası saltanat süren otuzuncu padişahtır; Yeniçeri Ocağı’nı kaldıran ve kapsamlı reformlar yapan “reform sultanı”dır.
Vaka-i Hayriye nedir?
1826’da Yeniçeri Ocağı’nın kaldırılmasıdır; “hayırlı olay” anlamına gelir ve reformların önünü açmıştır.
Fes onun döneminde mi geldi?
Evet, kılık-kıyafet düzenlemeleri kapsamında fes II. Mahmud döneminde resmî başlık oldu.
Kaynakça
- Kemal Beydilli, “Mahmud II” maddesi, TDV İslâm Ansiklopedisi, c. 27, 2003, s. 352-357.
- Halil İnalcık – Mehmet Seyitdanlıoğlu (ed.), Tanzimat: Değişim Sürecinde Osmanlı İmparatorluğu, İş Bankası Yayınları.