Anayasanın İlanı
23 Aralık 1876'da Sultan II. Abdülhamid'in onayıyla Kanun-i Esasi — Osmanlı'nın ilk anayasası — ilan edildi. Mithat Paşa'nın önderliğinde hazırlanan bu anayasa, Meclis-i Mebusan (milletvekilleri meclisi) ve Meclis-i Ayan (senato) olmak üzere çift kamaralı bir parlamento kuruyordu. Osmanlı tebaasına temel hak ve özgürlükler tanınıyor, padişahın yetkileri anayasal çerçeveye alınıyordu. İlan, uluslararası İstanbul Konferansı sırasında yapılarak Avrupalı güçlere Osmanlı'nın reformcu iradesini göstermeyi amaçlıyordu.
Kısa Ömürlü Deneyim
Meclis-i Mebusan 1877'de toplandı ve Osmanlı'nın ilk demokratik deneyimi başladı. Ancak 93 Harbi'nin (1877-78 Osmanlı-Rus Savaşı) baskısı altında meclis, padişahı eleştiren sert söylemler geliştirdi. Sultan II. Abdülhamid, meclisi ve anayasanın sağladığı siyasi platformu tehlikeli bulunan bir gerekçeyle 13 Şubat 1878'de Meclis-i Mebusan'ı süresiz tatil etti. Kanun-i Esasi resmen kaldırılmadı ancak otuz yıl boyunca uygulanmadı. 1908'de II. Meşrutiyet ile yeniden yürürlüğe konulacaktı.