Devşirme Kökeni ve Yükselişi
Arnavut asıllı olduğu düşünülen Lütfi Paşa, devşirme sistemiyle İstanbul'a getirildi ve Osmanlı sarayında çeşitli görevlerde yetişti. Kapıkulu ocaklarında görev yaptıktan sonra eyalet yöneticiliğine geçen Lütfi Paşa, Karaman ve Rumeli beylerbeyliklerini yürüttü. Devlet yönetimindeki birikimi ve eğitimine olan katkısıyla saray çevrelerinde itibar kazandı.
Sadrazamlık Dönemi
1539-1541 yılları arasında sadrazamlık görevini üstlenen Lütfi Paşa, imparatorluğun iç işlerini düzene sokmaya çalıştı. Rüşvet ve adam kayırma sorunlarına karşı katı bir tutum sergiledi; bu tutum hem destekçi hem de düşman kazanmasına yol açtı. Sadrazamlığı sırasında Kanuni ile çeşitli anlaşmazlıklar yaşadı; sonunda görevden azledilerek Dimetoka'ya sürgün edildi.
Tevârih-i Âl-i Osman
Lütfi Paşa'nın en kalıcı mirası, kaleme aldığı Tevârih-i Âl-i Osman adlı tarih eseridir. Bu eser, Osmanlı hanedanının kuruluşundan 16. yüzyılın ortasına kadar uzanan dönemi kapsamaktadır. Devlet adamının perspektifinden yazılan bu tarih, salt olayları aktarmakla kalmaz; aynı zamanda iyi yönetimin ilkeleri üzerine düşünceler içermesi bakımından Osmanlı siyaset literatüründe özgün bir yere sahiptir.
Asafnâme: Yönetim Rehberi
Lütfi Paşa'nın bir diğer önemli eseri, sadrazamlara yönelik bir yönetim rehberi niteliğindeki Asafnâme'dir. Bu eser, devlet yönetiminde adalet, verimlilik ve dürüstlüğün önemini vurgular. Osmanlı siyaset yazınının nadir örneklerinden biri olan Asafnâme, çağdaş tarihçiler tarafından dönemin yönetim anlayışını anlama açısından kıymetli bir kaynak olarak değerlendirilmektedir.