Sultan III. Ahmed

Sultan III. Ahmed, 30 Aralık 1673'te Edirne'de dünyaya geldi. Babası IV. Mehmed, annesi Osmanlı tarihinin güçlü valide sultanlarından Rabia Gülnuş Sultan'dı. 1703'te ağabeyinin tahtı devretmesiyle padişah olan Ahmed, tahta otururken otuz yaşındaydı; iyi bir eğitim görmüş, birikimli ve dünyayı tanıyan biriydi. Gözlemciler onun uzun boylu, hafif esmer, son derece yakışıklı olduğunu aktarır. Sanat ve bilimi sever, şiir yazar, hat ustası ve bestekardı. Fakat devlet yönetiminde komşu ülkelerin hamlelerini tam olarak değerlendiremeyen, büyük kararları çevresine bırakan bir eğilimi de vardı. Saltanatının ilk büyük sınavı, Rusya ile hesaplaşmaydı. İsveç Kralı XII. Karl, 1709'daki Poltava Muharebesi'nde Rusya'ya yenilince Osmanlı topraklarına sığındı. Çar I. Petro hem XII. Karl'ın iadesini hem de Türk sınırlarına yaklaşmayı istiyordu. Durumu değerlendiren padişah ve divanı savaş kararı aldı. 1711'de Sadrazam Baltacı Mehmed Paşa orduyu Prut Nehri kıyısına taşıdı. Osmanlı kuvvetleri Çar Petro'nun seksen bin kişilik ordusunu nehir kıyısında tam bir kuşatma içine aldı. Petro teslim olmaktan başka çare göremez durumdayken barış teklif etti. Baltacı Mehmed Paşa bu altın fırsatı kullanmak yerine hafif koşullarla barışa yanaştı. Prut Antlaşması Azak'ı Osmanlı'ya iade etti ama tarihçiler bu savaşı Osmanlı'nın Rusya'yı tarihin akışını değiştirecek biçimde durdurabilecekken kaçırdığı büyük fırsat olarak değerlendirdi. Padişah, orduyu zafere taşıyamamasına sinirlenerek Baltacı Mehmed Paşa'yı azletti. 1714-1718 yılları arasında Osmanlı-Venedik-Avusturya savaşları yaşandı. Venedik cephesinde başarılı olan Osmanlı ordusu Mora'yı geri aldı; ancak Avusturya cephesi farklı sonuçlandı. Petervaradin Muharebesi'nde Osmanlı ağır yenilgi aldı. 1718'deki Pasarofça Antlaşması, Belgrad ve Tameşvar dahil geniş toprakların Avusturya'ya bırakılmasını zorunlu kıldı. Buna karşın bu antlaşma, Sultan III. Ahmed ve Nevşehirli Damat İbrahim Paşa'nın yönetiminde uzun bir barış dönemini açtı. Barış ortamında Lale Devri adını alacak kültürel açılım başladı. Çiçekçilik ve özellikle lale yetiştirme tutkuya dönüştü; İstanbul'un her semtinde lale bahçeleri açıldı. Kağıthane deresinin kenarına sıralanan köşkler, Sa'dabad başta olmak üzere yeni mimari eserler filizlendi. Avrupa'ya elçiler gönderildi; bu elçilerin kaleme aldığı sefaretnameler Avrupalı müzeleri ve bilimi Osmanlı kamuoyuna tanıttı. Matbaa kuruldu, tercümeler yapıldı. Sultan Ahmed bu sürecin her adımında destekleyici ve teşvik edici bir rol üstlendi. Fakat Lale Devri'nin görkemli yüzeyi altında hoşnutsuzluk birikiyordu. İran cephesindeki başarısızlıklar, artan hayat pahalılığı ve yeniçerilerin değişime direnci büyük bir gerilim yarattı. 1730'da Patrona Halil isyanı patlak verdi. İsyancılar İbrahim Paşa'nın idamını talep etti. Padişah yeğeni Şehzade Mahmud'u tahta çağırdı ve tahtı ona devretti; böylece yirmi yedi yıllık saltanat sona erdi. III. Ahmed, tahttan çekildikten altı yıl sonra, 1 Temmuz 1736'da 63 yaşında hayatını kaybetti. Bilinen on eşinden yirmi erkek ve yirmi yedi kız çocuğu oldu. Türk devlet tarihinde ilk matbaanın kurulduğu, Avrupa ile ilk ciddi kültürel köprülerin atıldığı dönem onun saltanat yıllarıdır.