Hayatı ve Saraydaki Yükselişi
Rabia Gülnuş Sultan, 1642 civarında Girit'te (Kandiye) dünyaya geldi. Rum veya Girit kökenli olduğu düşünülmektedir. Sultan IV. Mehmed'in hasekisi olarak saraya girdi. Mustafa (gelecekteki Sultan II. Mustafa) ve Ahmed (gelecekteki Sultan III. Ahmed) adlı iki oğlu dünyaya getirdi.
İki Padişah Annesi
Gülnuş Sultan, Osmanlı tarihinde nadir görülen bir konuma sahiptir: iki ayrı padişahın annesidir. 1695'te oğlu Sultan II. Mustafa'nın, 1703'te ise diğer oğlu Sultan III. Ahmed'in tahta çıkmasıyla iki kez valide sultan makamına yükseldi. Bu durum, ona olağanüstü bir siyasi güç kazandırdı.
Valide Sultanlık Dönemi ve Etkisi
Sultan III. Ahmed'in saltanatının ilk yıllarında valide sultan olarak saray siyasetinde etkili bir rol oynadı. Oğlu ile Nevşehirli Damat İbrahim Paşa arasındaki ilişkilerin şekillenmesinde katkısı olduğu düşünülmektedir. Ancak XVII. yüzyılın güçlü valide sultanları kadar belirgin bir siyasi figür olmamıştır.
Hayırseverliği ve Vakıfları
Gülnuş Sultan, İstanbul ve diğer şehirlerde çeşitli hayır eserleri yaptırdı. Üsküdar'daki Yeni Valide Camii ve Külliyesi onun en bilinen eseridir. Bu külliye, cami, medrese, çeşme, imaret ve türbeden oluşan kapsamlı bir hayır kompleksidir.
Vefatı ve Mirası
Rabia Gülnuş Sultan, 6 Kasım 1715'te İstanbul'da vefat etti. Üsküdar'daki Yeni Valide Camii yanındaki türbesine defnedildi. İki padişah annesi olarak Osmanlı hanedan tarihinde ayrıcalıklı bir yere sahiptir. Lâle Devri'nin başlangıç döneminde oğlu Sultan III. Ahmed'e verdiği destek, onun tarihî mirasının önemli bir parçasıdır.