Sultan III. Ahmed Kimdir?
Sultan III. Ahmed, Osmanlı Devleti’nin yirmi üçüncü padişahıdır. Babası IV. Mehmed, annesi Gülnûş Sultan’dır; ağabeyi II. Mustafa’nın 1703’teki Edirne Vak‘ası’yla tahttan indirilmesi üzerine hükümdar oldu. Yirmi yedi yıllık saltanatı, Osmanlı’nın Batı ile ilişkisinde yeni bir merakın doğduğu, “Lâle Devri” diye anılan kültürel açılım dönemini kapsar.
Lâle Devri (1718-1730)
1718 Pasarofça Antlaşması’ndan 1730’a kadar süren dönem, sadrazamı ve damadı Nevşehirli Damat İbrahim Paşa ile birlikte “Lâle Devri” olarak adlandırılır. Barışın esas alındığı bu yıllarda İstanbul’da köşkler, çeşmeler ve bahçeler inşa edildi; kâğıt ve çini imalathaneleri kuruldu; Yirmisekiz Çelebi Mehmed Efendi’nin Paris elçiliği Batı’ya dönük ilk sistemli gözlemlerden biri oldu. En kalıcı yenilik, İbrahim Müteferrika’nın 1727’de kurduğu ilk Türk matbaasıdır.
Patrona Halil İsyanı ve Sonu
Lâle Devri’nin saray ve seçkin çevresiyle sınırlı kalan refahı, savaş yükü ve İran cephesindeki başarısızlıklarla birleşince 1730’da Patrona Halil önderliğindeki ayaklanma patladı. İsyancılar Damat İbrahim Paşa’yı öldürttü; III. Ahmed tahttan indirilerek yerine yeğeni I. Mahmud geçti. III. Ahmed altı yıl daha kafeste yaşadı ve 1736’da öldü.
Sık Sorulan Sorular
Sultan III. Ahmed kimdir?
IV. Mehmed ile Gülnûş Sultan’ın oğlu, 1703-1730 arası saltanat süren yirmi üçüncü padişahtır; Lâle Devri onun dönemidir.
İlk Türk matbaası onun döneminde mi kuruldu?
Evet, İbrahim Müteferrika’nın matbaası 1727’de III. Ahmed döneminde kuruldu.
III. Ahmed nasıl tahttan indirildi?
1730 Patrona Halil isyanıyla; yerine yeğeni I. Mahmud geçti.
Kaynakça
- Abdülkadir Özcan, “Ahmed III” maddesi, TDV İslâm Ansiklopedisi, c. 2, 1989, s. 34-38.
- Robert W. Olson, The Ottoman Empire and Its Rivals; ve İsmail Hakkı Uzunçarşılı, Osmanlı Tarihi, c. 4.