Erken Hayatı ve Eğitimi
Hacı Bayram-ı Veli, 1352 yılında Ankara'nın Solfasol (Zülfadl) köyünde Numan bin Ahmed adıyla dünyaya geldi. Genç yaşta medrese eğitimine başladı ve Bursa, Aksaray gibi ilim merkezlerinde tahsil gördü. Ankara'da müderrislik yaparak ilmi kariyerine başladı. Ancak zahiri ilimler onu tatmin etmedi ve tasavvuf yoluna yöneldi.
Tasavvufa Girişi ve Tarikat Kurması
Hacı Bayram-ı Veli, Ankara'ya gelen Somuncu Baba (Hamidüddin Aksarayî) ile tanışarak onun müridi oldu. Bu karşılaşma hayatının dönüm noktasıydı. Hacca giderken bir Bayram günü ihramı giydiği için "Bayram" lakabını aldığı rivayet edilir. Somuncu Baba'nın vefatından sonra Ankara'ya dönerek kendi tarikatı olan Bayramiyye'yi kurdu. Bu tarikat, Anadolu'da hızla yayıldı ve büyük bir mürit kitlesi edindi.
Sultan II. Murad ile İlişkisi
Hacı Bayram-ı Veli, Sultan II. Murad ile son derece yakın bir ilişki kurdu. Sultan, Ankara'yı ziyaret ettiğinde Hacı Bayram-ı Veli'yi bizzat ziyaret etti ve onun duasını aldı. Bu ziyaret sırasında Hacı Bayram-ı Veli, İstanbul'un fethinin gerçekleşeceğini ve bu fethi küçük Şehzade Mehmed ile müridi Akşemseddin'in göreceğini müjdelediği rivayet edilir. Sultan II. Murad, Hacı Bayram-ı Veli'nin müritlerini vergiden muaf tutarak ona olan saygısını gösterdi.
Akşemseddin ve Diğer Talebeleri
Hacı Bayram-ı Veli'nin en ünlü müridi, ileride Fatih Sultan Mehmed'in hocası olacak olan Akşemseddin'dir. Akşemseddin, Hacı Bayram-ı Veli'nin yanında tasavvuf eğitimini tamamladı ve İstanbul'un manevi fatihi olarak tarihe geçti. Hacı Bayram-ı Veli'nin diğer önemli talebeleri arasında Emir Sikkini, Akbıyık Sultan ve Yazıcıoğlu Mehmed gibi isimler bulunmaktadır.
Vefatı ve Mirası
Hacı Bayram-ı Veli, 1430 yılında Ankara'da vefat etti. Türbesi, Roma döneminden kalma Augustus Tapınağı'nın bitişiğindeki Hacı Bayram Camii'nin yanında bulunmaktadır. Bugün Ankara'nın en çok ziyaret edilen manevi merkezlerinden biri olan türbesi, yüzyıllardır insanları kendine çekmektedir. Bayramiyye tarikatı, vefatından sonra da Anadolu'da yüzyıllarca varlığını sürdürmüştür.