Doğumu ve Çocukluk Yılları
Şehzade Mehmed, 30 Mart 1432'de Edirne'de Sultan II. Murad'ın oğlu olarak dünyaya geldi. Annesi Hatice Halime Hatun'dur (bazı kaynaklara göre Hüma Hatun). Sultan II. Murad'ın birçok oğlu olmasına rağmen, ağabeyleri Şehzade Ahmed ve Şehzade Alaeddin'in erken yaşta vefat etmesi, Mehmed'in veliaht konumuna yükselmesini sağladı.
Eğitimi ve Manisa Sancağı
Şehzade Mehmed, Osmanlı geleneğine uygun olarak mükemmel bir eğitim aldı. Lalası Zaganos Paşa'nın yanı sıra dönemin en seçkin âlimleri tarafından yetiştirildi. Akşemseddin onun manevi eğitiminde büyük etki bıraktı. Manisa'da sancak beyi olarak görevlendirildi ve devlet yönetimini bizzat tecrübe etti. Genç yaşından itibaren İstanbul'un fethine duyduğu tutkuyla tanındı.
İlk Saltanat (1444-1446)
Sultan II. Murad'ın 1444'te Segedin Antlaşması'nın ardından tahttan çekilmesiyle henüz on iki yaşındaki Şehzade Mehmed, padişah ilan edildi. Ancak bu genç yaşta devleti yönetmek son derece zordu. Sadrazam Çandarlı Halil Paşa fiilen yönetimi elinde tutuyordu. Macar Kralı Vladislav'ın antlaşmayı bozarak Haçlı seferi başlatması üzerine Sultan II. Murad tahta geri çağrıldı ve Varna zaferini kazandı.
İkinci Saltanat Öncesi Dönem
Babası Sultan II. Murad'ın 1446'da kesin olarak tahta geri dönmesiyle Şehzade Mehmed yeniden Manisa'ya gönderildi. Bu dönemde askeri ve idari tecrübesini artırdı. Zaganos Paşa ve Akşemseddin'in etkisinde İstanbul'un fethi planlarını olgunlaştırdı. 1451'de babasının vefatıyla kesin olarak tahta geçti ve tarih sahnesine Fatih Sultan Mehmed olarak çıktı.
Tarihsel Önemi
Şehzade Mehmed'in çocukluk ve gençlik yıllarındaki deneyimleri, onu Osmanlı tarihinin en büyük padişahlarından biri yapacak niteliklerin kazanılmasında belirleyici oldu. İlk saltanat tecrübesi, Çandarlı Halil Paşa ile yaşadığı gerilim ve babasının askeri başarılarından edindiği dersler, 1453'te İstanbul'u fethetmesinin altyapısını oluşturdu.