Hayatı ve Yetişmesi
1526'da İstanbul'da dünyaya gelen Baki'nin asıl adı Mahmud Abdülbaki'dir. Saraçhane'de saraç esnafından bir ailenin çocuğu olan Baki, medrese eğitimi alarak divan şiirine ilgi duydu. Dönemin büyük şairlerinden ders aldı; özellikle Zati'nin meclislerinde yetişti ve şiir zevkini olgunlaştırdı. Genç yaşta yazdığı kasideler Kanuni'nin dikkatini çekti ve saray çevresine dahil edildi.
Kanuni ile İlişkisi
Baki, Kanuni Sultan Süleyman'ın son yıllarında sarayın en değer verdiği şairi haline geldi. Padişahın şiire ve edebiyata derin ilgisi, Baki'nin yaratıcılığını besleyen ortamı sağladı. Kanuni'nin 1566'da Zigetvar'da ölümü şairi derinden sarstı ve bu acı, Türk edebiyatının en güçlü mersiyelerinden birini doğurdu.
Kanuni Mersiyesi
Baki'nin Kanuni için yazdığı mersiye, hem edebî mükemmelliği hem de duygusal derinliğiyle Osmanlı divan şiirinin doruk noktalarından biri sayılır. Şiirde Kanuni'nin seferleri, adaleti ve ihtişamı yüksek bir lirizm içinde işlendi. "Ölüm" ve "geçicilik" temaları, Osmanlı şiirinde yaygın olan fanilik anlayışının en güzel örneklerini sunar. Mersiyenin son beytinde Baki, padişahın ardından ağlayan devleti ve yetim kalan milleti tasvir eder.
Edebî Mirası
Baki, III. Murat döneminde de şeyhülislamlık derecesine yakın konumlarda bulundu ve şiir yazmayı sürdürdü. Divan'ı, Osmanlı gazel geleneğinin en önemli yapıtlarından biridir. Dili sade, imgelem zengin ve ritmi akıcı olan şiirleri, Osmanlı edebiyatı eğitiminde temel kaynaklar arasında yer almaktadır.