Haremin Tarihi
Topkapı Sarayı'nın harem bölümü, Fatih Sultan Mehmed döneminde başlayan ama özellikle 16. yüzyılda hız kazanan bir genişleme sürecinde bugünkü biçimini aldı. Kanuni Sultan Süleyman dönemindeki en önemli değişim, Hürrem Sultan'ın Eski Saray'dan (bugünkü İstanbul Üniversitesi binalarının bulunduğu alandaki saray) Topkapı'ya taşınmasıyla oldu. Bu taşınma hem sembolik hem siyasi açıdan büyük bir dönüşümün göstergesiydi.
Haremde Mimari Gelişim
Kanuni dönemi ve sonrasında harem, pek çok ek yapıyla büyüdü. Valide sultan dairesi, haseki odaları, cariye koğuşları, hünkâr hamamı ve çeşitli avlulardan oluşan karmaşık yapı, zamanla 300'ü aşkın odayı kapsayan büyük bir saray kompleksine dönüştü. Mimar Sinan, bu yapıların bir bölümünü tasarladı ya da yeniledi.
Siyasi Merkez Olarak Harem
Hürrem Sultan'ın Topkapı'ya taşınmasıyla başlayan süreç, haremin salt bir ikamet alanı olmaktan çıkarak siyasi kararların alındığı ve etkilendiği bir merkeze dönüşmesini hızlandırdı. Valide sultanlar ve hasekiler, harem duvarları içinden Osmanlı siyasetini doğrudan yönlendirebildi. "Kadınlar Saltanatı" olarak anılan döneme zemin hazırlayan bu dönüşüm, Kanuni döneminin en önemli kurumsal miraslarından biridir.