Yapının Arka Planı
Şehzade Camii, Kanuni Sultan Süleyman'ın 1543'te 22 yaşında hayatını kaybeden oğlu Şehzade Mehmed'in anısına inşa ettirilmiştir. Kanuni'nin bu oğluna duyduğu derin sevgi ve acının taşa dönüştüğü yapı, aynı zamanda Mimar Sinan'ın büyük camii tipinin ilk olgunlaşmış örneğidir. İnşaat 1543'te başladı ve 1548'de tamamlandı.
Merkezi Plan İnovasyonu
Şehzade Camii, Osmanlı mimari tarihinde merkezi planlı büyük cami tipinin öncüsüdür. Merkezdeki büyük kubbeyi taşıyan dört yarım kubbe eşit biçimde yerleştirilmiştir; bu simetri, yapıya her yönden dengeli bir görünüm kazandırır. Dörtlü yarım kubbe sistemi, Sinan'ın daha sonra Süleymaniye'de geliştireceği daha karmaşık tasarımların deneme tahtası işlevi gördü.
Külliye Yapıları
Şehzade Külliyesi; cami, medreseler, imaret, kervansaray ve tabhane (misafirhane) gibi yapıları kapsamaktadır. Külliye, Şehzadebaşı meydanının mimari organizasyonunu belirleyen ve İstanbul tarihi yarımadasındaki tarihi yapılar silsilesinin önemli bir parçasını oluşturan büyük bir komplekstir. Şehzade Mehmed'in türbesi ise yapının içinde yer almaktadır.
Mimari Özellikleri
Dört minaresi bulunan Şehzade Camii, tek minareli ya da iki minareli daha önceki camilerden belirgin biçimde ayrılmaktadır. Dört minarenin yarı yüksekliğindeki tek şerefesi, hem teknik hem de estetik açıdan yeni bir dönemi işaret etmektedir. Yapının iç mekânı, ışık kullanımı ve açık-kapalı geçişlerin organizasyonu bakımından döneminin en başarılı örneklerinden biri sayılmaktadır.