İnşaat Kararı ve Arka Plan
Sultan I. Ahmed, 1603'te tahta çıktığında Osmanlı İmparatorluğu hem Safevilerle hem de Avusturyalılarla uzun ve yorucu savaşlar yürütüyordu. 1606'da Zitvatorok Antlaşması imzalandı; her ne kadar Osmanlı eşit koşulları kabul etmek zorunda kaldıysa da I. Ahmed bu antlaşmayı kendi adına büyük bir kutsal yapı inşa etmek için uygun bir an saydı. Caminin Sultanahmet meydanına konumlandırılması Bizans Hippodromu'nun sembolik önemini vurgulayan bilinçli bir tercihti.
Mimarın Dâhiyane Tasarımı
Sedefkâr Mehmed Ağa tarafından tasarlanan cami, altı minaresiyle dikkat çekicidir. Rivayete göre padişah "altın (altın)" minare istemiş; ancak mimar "altı" olarak duymuş ya da bu sayı bilinçli olarak tercih edilmiş. Ne olursa olsun altı minare, dönemin diğer büyük camilerinden ayrışan özgün bir özellik hâline geldi. İç mekânda 20.000'i aşkın İznik çinisi kullanılmış; hâkim mavi tonlar yapıya Mavi Cami adını kazandırmıştır.
Mimari Özellikleri
Cami; merkezî kubbe, dört yarım kubbe ve çok sayıda küçük kubbeden oluşan piramidal bir kütle düzenine sahiptir. 260 pencere ile aydınlatılan iç mekân zengin ışık oyunlarına sahne olur. Avluda şadırvan, dışarıda ise büyük bir külliye (medrese, türbe, arasta çarşısı ve hastane) yer alır. Yapı, Koca Sinan mirasının devamı niteliğinde ve Osmanlı klasik mimarisinin son büyük eseri sayılır.