İsyanların Arka Planı
Celali İsyanları, Osmanlı İmparatorluğu'nun Duraklama Dönemi'nde Anadolu'yu derinden sarsan bir iç çalkantı serisidir. "Celali" adı, 1519'daki Bozoklu Celal isyanından gelmekle birlikte tarihçiler bu terimi 1596–1610 yılları arasındaki büyük ayaklanma dalgası için kullanır. Arka planda birden fazla etken birikmiştir: uzun süren Osmanlı-Safevi ve Osmanlı-Habsburg savaşları nedeniyle tımar düzeninin bozulması, kapıkulu askeri sınıfının genişlemesi ve tımarlı sipahilerin işlevsizleşmesi, Anadolu'da artan nüfus baskısı ve kıtlık dalgaları bu etkenlerin başında gelir.
Büyük Kaçgunluk
İsyanların en yıkıcı sonucu "Büyük Kaçgunluk" adıyla tarihe geçen köylü göç dalgasıdır. Binlerce köy boşaltıldı; tarım alanları işlenemez hâle geldi. İsyancı gruplar kimi zaman düzensiz asker, kimi zaman eski tımarlı sipahi ya da eşkıyadan oluşuyordu. Kuyucu Murad Paşa gibi sert valiler bu isyancıları kılıçtan geçirerek geçici düzen sağladı; ancak köklü sorunlar çözümsüz kaldı.
Devlet Otoritesine Etkisi
Celali isyanları merkezi otoritenin taşradaki gücünü ciddi biçimde sarstı. Vergi gelirleri düştü, yollar güvensizleşti, ticaret sekteye uğradı. Bu süreç Osmanlı maliyesini zayıflattı ve ilerleyen on yıllarda yaşanacak askeri reformların önünü kapattı. İsyanların bastırılması geçici oldu; benzer hareketler 17. yüzyıl boyunca tekrarlandı.