Urfa'dan İstanbul'a Bir Hayat
Nabi, 1642 yılında Urfa'da (bugünkü Şanlıurfa) dünyaya geldi. Asıl adı Yusuf'tur. Gençliğinde İstanbul'a gelen Nabi saray çevrelerine yaklaşarak çeşitli devlet görevlerinde bulundu. Uzun yıllar Halep'te yaşadı; bu dönem fikirlerinin olgunlaştığı ve eserlerinin büyük bölümünü kaleme aldığı verimli yıllara denk gelir.
Hikemi Tarz
Nabi'nin şiiri "hikemi tarz" olarak adlandırılan ahlaki-felsefi şiir anlayışını temsil eder. Süslü söylem ve aşk temalarının baskın olduğu klasik divan şiirinden ayrılan bu anlayış; gerçek yaşamın gözlemlerini, toplumsal eleştiriyi ve hayata dair pratik bilgeliği şiirle buluşturur. Nabi döneminin yolsuzluklarını, eğitimsizliği ve ahlaki çöküşü işaret eden dizeler kaleme aldı.
Hayriyye
Nabi'nin başlıca eseri olan Hayriyye oğlu Ebülhayr Mehmed için kaleme aldığı kapsamlı bir nasihatname-mesnevidir. Hayata dair pratik öğütlerin yanı sıra dönemin toplumsal eleştirisini barındıran bu eser Osmanlı nasihatname geleneğinin zirvelerinden sayılır.
Mirası
Nabi, 17-18. yüzyıl dönümünde Osmanlı edebiyatının en üretken kalemlerinden biriydi. Şiirlerindeki yerli gözlem ve özgün bakış açısı onu Batı etkisinin henüz başlamadığı dönemin en özgün sesleri arasına taşır.