Seferin Hazırlığı ve Avrupa'nın Tepkisi
1683 seferinin hazırlıkları 1682 yılında başladı. İstanbul'dan hareket eden Osmanlı ordusu tahminen 150.000-200.000 kişilik bir kuvvetti. Ordu Belgrad'a ulaştığında Kara Mustafa Paşa, kıdemli komutanların Yanıkkale'ye yönelme tavsiyelerine rağmen doğruca Viyana'yı hedef aldı. Avrupa'da Papa XI. İnnocentius'un girişimiyle Kutsal İttifak oluştu; Lehistan, Avusturya ve çeşitli Alman prenslikleri ittifak altında birleşti.
İki Aylık Kuşatma
Viyana'yı kuşatan Osmanlı kuvvetleri surları lağımla çökertmeye çalıştı. Rüdiger von Starhemberg komutasındaki garnizon her saldırıyı büyük bir direnişle karşıladı. Eylül başında şehrin düşmesi an meselesiydi. Ancak Kuzey'den gelen Lehistan ordusu ve Kahlenberg tepelerindeki konuşlanma dengeleri değiştirdi. 12 Eylül 1683 sabahı Jan III Sobieski'nin süvari hücumu Osmanlı ordusunu dağıttı.
Bozgunun Tarihsel Önemi
Viyana bozgunu yalnızca askeri bir başarısızlık değil, bir çağın kapanmasıdır. 1683 sonrasında Osmanlı Orta Avrupa'da savunmaya geçti; bu savunma 1699 Karlofça'ya, ardından uzun bir gerileme dönemine kapı açtı. Batı historiografisinde "Viyana'nın önünde dalgası kırılan" imgesi, Osmanlı-Avrupa ilişkilerinin dönüm noktasını simgeler.
Stratejik Hatalar Üzerine Tartışmalar
Tarihçiler Viyana bozgununu değerlendirirken Kara Mustafa Paşa'nın stratejik hatalarına dikkat çeker: Yanıkkale yerine Viyana'yı hedef seçmek, şehri topçuyla hızla çökertmek yerine uzun kuşatmaya yönelmek ve müttefik kurtarma ordusuna karşı yetersiz önlem almak bu hataların başında gelir. Öte yandan bazı tarihçiler, devletin o dönemdeki yapısal sorunlarının herhangi bir komutanın önünde geçilmez engeller koyduğunu ileri sürer.