Kahvehanelerin Yükselişi
Kahve 16. yüzyılın ortasında Osmanlı toplumuna girdi ve kahvehaneler kısa sürede şehirlerin vazgeçilmez toplumsal mekânlarına dönüştü. Bürokratlar, âlimler, şairler, esnaf ve seyyahlar bu mekânlarda bir araya gelerek siyasi, dini ve edebi konularda tartışırdı. Kahvehaneler gazete ve okuma salonlarının henüz var olmadığı dönemde kamuoyunun biçimlendiği yerlerdi.
Yasakların Gerekçesi
IV. Murad kahvehanelerin devlet aleyhine konuşmalara ve isyan örgütlemesine zemin hazırladığını düşünüyordu. Kadızadeliler hareketi de kahvehaneleri ahlaki çöküşün mekânları olarak kınıyordu. 1633'te büyük bir İstanbul yangınının ardından IV. Murad kahvehane ve tütün yasağını sert biçimde uygulamaya koydu; ihlal edenleri bizzat denetleyip cezalandırdığı rivayet edilir.
Yasağın Etkinliği ve Kaldırılması
Yasak IV. Murad'ın güçlü kişiliği sayesinde kısmen uygulanabildi; ancak kahvenin toplumsal yaşamdaki kökü sökülüp atılamadı. Padişahın 1640'taki ölümünün ardından kahvehaneler yeniden açıldı. 1656'dan itibaren Köprülü döneminde kahvehane yasakları gündelik yaşamda pratik karşılık bulmayan uygulamalar olarak rafa kaldırıldı.