Tahttan Çekilme Kararı
Sultan II. Murad, 1444 yılında Segedin Antlaşması'nın ardından tahttan çekilme kararı aldı. Bu kararın arkasında birden fazla neden yatıyordu. En önemli neden, sevgili oğlu Şehzade Alaeddin'in ölümünden duyduğu derin üzüntüydü. Bunun yanı sıra yıllarca süren savaşlardan yorulması ve tasavvufi eğilimleri de bu kararı etkiledi. Hacı Bayram-ı Veli ile olan yakın ilişkisi, onun dünyevi iktidardan uzaklaşma isteğini güçlendirmişti.
Şehzade Mehmed'in İlk Saltanatı
Sultan II. Murad'ın Manisa'ya çekilmesiyle henüz on iki yaşındaki Şehzade Mehmed, padişah ilan edildi. Ancak bir çocuğun devleti yönetmesi son derece zordu. Fiilen yönetim, sadrazam Çandarlı Halil Paşa'nın elindeydi. Zaganos Paşa ise genç sultanın lalası olarak onun yanında yer alıyordu. Çandarlı Halil Paşa ile Zaganos Paşa arasındaki güç mücadelesi, sarayda ciddi gerilimler yaratıyordu.
Varna Krizi ve Geri Çağrılma
Segedin Antlaşması'nı bozan Haçlı ordusunun saldırıya geçmesi, Osmanlı'yı büyük bir tehlikeyle karşı karşıya bıraktı. Çandarlı Halil Paşa başta olmak üzere devlet adamları, durumun ciddiyetini kavrayarak Sultan II. Murad'ı geri çağırdı. Rivayete göre genç Sultan II. Mehmed, babasına "Eğer padişah biz isek, emrimize itaat ederek ordunun başına geçsin. Yok eğer padişah kendisi ise gelsin tahtına sahip çıksın" mesajını gönderdi.
Varna Zaferi ve İkinci Çekilme
Sultan II. Murad, Varna Muharebesi'ni kazandıktan sonra tekrar Manisa'ya çekildi. Ancak 1446'daki yeniçeri isyanı ve devam eden iç çekişmeler, onun kesin olarak tahta geri dönmesini zorunlu kıldı. Bu kez Sultan II. Murad, 1451'deki vefatına kadar tahttan ayrılmadı. Şehzade Mehmed ise Manisa'ya geri gönderildi.
Tarihsel Değerlendirme
Sultan II. Murad'ın tahttan çekilmesi ve geri dönüşü, Osmanlı tarihinin en çok tartışılan konularından biridir. Bazı tarihçiler bunu sultanın samimi bir zühd duygusuyla açıklarken, bazıları siyasi hesaplamalar ve yorgunluk olarak değerlendirir. Bu olay ayrıca genç Fatih Sultan Mehmed'in kişiliğini şekillendiren en önemli deneyimlerden biri olmuştur; ilk saltanat tecrübesi, Çandarlı Halil Paşa ile yaşadığı gerilim ve babasının geri dönüşü, onu daha kararlı ve güçlü bir hükümdar yapmıştır.