Tahta Geçiş ve İlk Saatler
Sultan III. Murad'ın 16 Ocak 1595'te ölümünün ardından ölüm haberi oğluna gizlice iletildi. Şehzade Mehmed, Manisa'dan at üstünde Mudanya'ya geldi; oradan İstanbul'a geçti ve babasının ölümünden on bir gün sonra, 27 Ocak 1595'te tahta oturdu. Aynı gün babasının cenaze törenine katıldı. Taht geçişinin hemen ardından, aynı gece, on dokuz erkek kardeşi Topkapı Sarayı'nda idam edildi.
Kurbanların Yaşları
On dokuz kardeşin en büyüğü on yedi yaşındaydı; en küçükleri ise henüz süt çocuğuydu. Bu vahşet tablosu, yabancı elçilerin raporlarına derinden yansıdı. Venedik balyosu olayı ayrıntılı biçimde aktardı; İstanbul halkı bu toplu ölümden büyük üzüntü duydu. Hayatta kalan annelerin sarayda çıkardığı feryat, günler boyunca duyuldu. Osmanlı tarihçileri bile bu icraat için "Nizam-ı Âlem için" gerekçesini sıklıkla dile getirmek zorunda kaldı.
Katlinin Arka Planı ve Sonuçları
Fatih Sultan Mehmed'in kanunnamesi, devletin düzeni için kardeş katlini meşrulaştırmıştı. Ancak on dokuz şehzadenin aynı anda idam edilmesi daha önce görülmemiş bir boyuttu; bu durum, Sultan III. Murad'ın haremin genişlemesine izin vermesinin kaçınılmaz sonucuydu. On dokuz erkek kardeşin varlığı, yalnızca III. Murad'ın kaç çocuk sahibi olduğunu değil, aynı zamanda hareme ne kadar az denetim uygulandığını da göstermektedir. Bu katliam, Osmanlı toplumunda kafes usulünün bir alternatif olarak tartışılmasına zemin hazırladı; bir sonraki kuşakta şehzadeler öldürülmek yerine saray içinde gözetim altında tutulmaya başlandı.