Saltanatı
III. Mustafa, 1757'de amcası III. Osman'ın vefatı üzerine tahta çıktı. Osmanlı hazinesi kronik bir açıkla boğuşuyordu; süregelen savaşlar, verimsiz tarım politikaları ve bozulan para sistemi ekonomiyi derinden sarstı. Padişah, devlet maliyesini düzeltmek için vergi gelirlerini artırma yoluna gitti; bazı kesimlerin ayrıcalıklarını kısmaya çalıştı, ancak bu girişimler ciddi direnişle karşılaştı.
Baron de Tott ile İşbirliği
Fransız kökenli asker-diplomat François Baron de Tott, III. Mustafa'nın hizmetine girerek Osmanlı topçusunun ve savunma altyapısının modernleştirilmesine katkıda bulundu. De Tott, yeni top döküm yöntemleri geliştirdi, İstanbul'un Boğaz savunmasını güçlendirdi ve hızlı ateşli topçu birliklerinin kurulmasına öncülük etti. Mühendishane-i Hümayun'un temellerinin atılmasında da belirleyici bir rol oynadı.
Mali Islahatlar
III. Mustafa, para biriminin değerini korumak ve bütçe açığını kapatmak için çeşitli tedbirler aldı. Vergi tahsilâtını merkezîleştirme girişimleri, ayan ve eşraf gibi yerel güç odaklarıyla çatışmaya yol açtı. Tüm çabalara karşın mali denge sağlanamadı; imparatorluğun yapısal sorunları dönemsel önlemlerle çözüme kavuşturulamayacak kadar derinleşmişti.
Rus Savaşına Gidiş
1768'de Osmanlı-Rus savaşı patlak verdi; savaşın tetikleyicisi Polonya topraklarındaki Rus nüfuzuna karşı Osmanlı'nın sert tutumuydu. III. Mustafa, Rusya'nın Karadeniz'deki genişlemesini durdurmak için bu riskli adımı atmaktan kaçınmadı. Ancak Osmanlı ordusu beklenen performansı sergileyemedi; Rus kuvvetleri karşısında pek çok cephede ağır yenilgiler alındı.
Çeşme Faciası
1770'te Rus donanması Baltık'tan Akdeniz'e geçerek Osmanlı filosuyla Çeşme açıklarında karşı karşıya geldi. Bu deniz muharebesi, Osmanlı donanması için tam bir yıkım oldu; Rus ateş gemileri Osmanlı savaş gemilerini limanda yakıp kül etti. Çeşme bozgunu III. Mustafa'yı derinden sarstı; padişah bu felaketten kısa süre sonra, 1774'te hayatını kaybetti ve yerine kardeşi I. Abdülhamid geçti.