Kimdir
Mihrimah Sultan (1522–1578), Kanuni Sultan Süleyman ile Hürrem Sultan'ın kızlarıdır. Adının anlamı hakkında iki yaygın yorum vardır: Farsçada "güneş ve ay" ya da "aya benzer güneş". Osmanlı hanedanında, sultan kızlarının alışılagelmiş çevre saraylarına çekilme geleneğinin tersine, siyasi yaşamın tam ortasında kalan nadir figürlerden biridir.
Yaklaşık 1539'da Veziriazam Rüstem Paşa ile evlendirilmesinin ardından saray siyasetinde aktif bir rol üstlenmiştir. Babasının 1566'daki ölümünden sonra da kardeşi II. Selim döneminde nüfuzunu korumuş; 1578'de İstanbul'da hayata gözlerini yummuştur.
Siyasi Konumu
Mihrimah Sultan'ın gücü, salt hanedana mensup olmaktan öte, devlet adamları ile kurduğu ağa dayanıyordu. Eşi Rüstem Paşa iki dönem veziriazamlık yapmış; bu süreçte Mihrimah Sultan saray ile Divan arasındaki yarı-resmi köprü işlevi görmüştür. Hayırseverliği de bu ağı besler nitelikteydi: şehrin iki stratejik noktasında inşa ettirdiği camilere ek olarak çeşme, han ve medrese de yaptırmıştır.
Mimar Sinan ile İki Külliye
Mihrimah Sultan, dönemin baş mimarı Mimar Sinan'a iki büyük cami külliyesi sipariş etmiştir. İstanbul Boğazı'nın Anadolu yakasında, Üsküdar'daki Mihrimah Sultan Camii yaklaşık 1547'de, Avrupa yakasında ise Edirnekapı surları üzerindeki Mihrimah Sultan Camii (Edirnekapı) yaklaşık 1565'te tamamlanmıştır.
İki yapı birbiriyle keskin bir kontrast oluşturur: Üsküdar camii çok kubbeli ve yatay siluetli bir deniz manzarası alırken, Edirnekapı camii tek büyük kubbesiyle dikeyliği ve "duvar penceresi" ışık tasarımıyla öne çıkar. Her ikisi de Sinan'ın Mimar Sinan'ın ustabaşı döneminin imzalı eserleridir ve birlikte Mihrimah Sultan'ın mimari hamilik anlayışının hem enini hem boyunu ortaya koyar.
Kaynaklar
- Peirce, Leslie P. The Imperial Harem: Women and Sovereignty in the Ottoman Empire. Oxford University Press, 1993.
- Necipoğlu, Gülru. The Age of Sinan: Architectural Culture in the Ottoman Empire. Princeton University Press, 2005.
- Uluçay, M. Çağatay. Padişahların Kadınları ve Kızları. TTK Basımevi, 1980.
- Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi (TDVİA): "Mihrimah Sultan" maddesi.