Edebi Kimlik ve Erken Dönem
1884'te İstanbul'da saray kâtibi bir babanın kızı olarak dünyaya gelen Halide Edib, dönemin şartlarında alışılmadık biçimde iyi bir eğitim aldı. Amerikan Kız Koleji'nden mezun oldu; bu kurum hem Batı düşüncesine hem de Türk milliyetçiliğiyle birlikte gelişen modern kimlik arayışına kapı araladı. İlk romanı Raik'in Annesi 1909'da yayımlandı. Handan (1912), Yeni Turan (1912) ve Ateşten Gömlek (1922) gibi eserleri hem toplumsal hem de siyasal mesajlarıyla dönemin en çok okunan yapıtları arasına girdi. Feminist bir bilinçle kadın kimliğini, milliyetçi duyarlılıkla toplumsal dönüşüm özlemini ustaca bir araya getirdi.
Sultanahmet Mitingi ve Ulusal Uyanış
Mayıs 1919'da Yunan kuvvetlerinin İzmir'e çıkmasının ardından İstanbul'da düzenlenen Sultanahmet Mitingi'nde söylediği ateşli konuşmayla Halide Edib, tarihin sayfalarına kazındı. İşgale ve Sevr koşullarına öfkeyle karşı çıkan konuşması kalabalığı derin biçimde etkiledi. Ya istiklal, ya ölüm ruhunu en güçlü biçimde dile getiren seslerden biri oldu. Bu mitingteki konuşması, onun hem edebi hem de siyasal kimliğini bütünleştiren bir sembol haline geldi.
Milli Mücadele'deki Rolü
1920'de İngilizlerin tutuklanmasından kaçan Halide Edib, İstanbul'dan Anadolu'ya geçerek Büyük Millet Meclisi saflarına katıldı. Kurtuluş Savaşı'nda fiilen görev yapan Halide Edib, Mustafa Kemal'in komuta kadrosuyla çalıştı. Onbaşı rütbesiyle savaşa katılan Halide Edib, ilerleyen yıllarda albay rütbesine yükseldi; cephede hemşirelik, yazışma ve örgütlenme işlevlerini üstlendi. Askeri birliklere yazılan yazılarda adı, cesareti ve milliyetçi inancıyla sıklıkla anıldı.
Eserleri ve Mirası
Savaşın ardından Atatürk'le yaşanan görüş ayrılıkları nedeniyle 1925'te eşiyle birlikte yurt dışına çıktı; uzun yıllar Avrupa ve Amerika'da kaldı. Yurt dışındayken hem Türkçe yazmayı sürdürdü hem de İngilizce eserler kaleme aldı; İngilizce yazan ilk Türk romancılardan biri oldu. 1939'da Türkiye'ye dönerek İstanbul Üniversitesi'nde İngiliz edebiyatı dersleri verdi. 1964'te hayatını kaybeden Halide Edib Adıvar'ın eserleri günümüzde de Türk ve dünya edebiyatındaki özgün yeri nedeniyle okunmaya, tartışılmaya devam etmektedir. Osmanlı'dan Cumhuriyet'e geçişin en güçlü kadın tanığı olarak tarihteki yeri tartışılmazdır.