Osmanlı İdaresi ve Vilayetler
II. Abdülhamid döneminde Suriye ve Lübnan, imparatorluğun en nüfuslu ve önemli Arap vilayetleri arasında yer alıyordu. Suriye Vilayeti Şam merkezli olmak üzere geniş bir coğrafyayı kapsıyordu; Beyrut ayrı bir vilayet statüsüne kavuşturulmuştu. Dağlık Lübnan bölgesine ise Avrupalı devletlerin 1860 müdahalesinin ardından oluşturulan özerk Mutasarrıflık statüsü uygulandı.
Abdülhamid, bu bölgelerin yönetiminde merkeziyetçi bir çizgi izledi. Vali atamalarını bizzat denetledi; yerel güç odaklarıyla çatışmaktan kaçınmak için kademeli bir denge politikası tercih etti.
Arap Milliyetçiliğinin Filizlenmesi
Bu dönemde Arap kültürel ve siyasi kimliği üzerine ilk tartışmalar başladı. Beyrut, Şam ve Kahire'deki Arap aydınları Arap dili ve edebiyatını yeniden canlandırmaya yönelik kültürel dernekler kurdu. Gazetecilik gelişti; Arapça yayın organları toplumsal ve siyasi konuları işlemeye başladı. Ancak bu erken dönem Arap milliyetçiliği henüz Osmanlı karşıtı bir nitelik taşımıyor; kültürel ve dinî bir kimlik arayışını yansıtıyordu.
Hicaz Demiryolu ve Bölge
Şam'dan başlayarak güneye uzanan Hicaz Demiryolu, hem Suriye'nin Osmanlı merkezine entegrasyonunu hızlandırdı hem de bölgenin ekonomik ve askeri açıdan önemini artırdı. Hat, Şam'ı Osmanlı demiryolu ağına bağlayarak ticaret ve nakliyeyi canlandırdı. Öte yandan demiryolu inşaatı beraberinde getirdiği istihdam, Arap bölgelerine daha fazla Osmanlı idarî ve askerî personelinin yerleşmesini sağladı.
Fransız ve İngiliz Nüfuzu
Fransa, Lübnan'daki Maruniler ve Katolik cemaatler üzerinde güçlü bir kültürel ve siyasi nüfuz sürdürüyordu. İngiltere ise Filistin üzerindeki stratejik çıkarlarını artırma çabası içindeydi. Abdülhamid, bu rekabeti yönetmek için zaman zaman iki güç arasında denge siyaseti izledi; ne tam bir direniş ne de tam bir taviz sergiledi.