Sultan Abdülaziz, 1830'da doğdu ve 1861'de ağabeyi Abdülmecid'in vefatı üzerine tahta çıktı. Osmanlı tarihinde hanedan içinde babadan oğula değil, amcadan yeğene geçen ender saltanat örneklerinden birini oluşturur.
Abdülaziz güçlü yapısı, güreşe düşkünlüğü ve askerî ilgisiyle tanındı. Donanmaya özel bir önem atfederek Osmanlı'yı dünyanın sayılı deniz kuvvetleri arasına sokma hedefi güttü. Saltanatının ilk yıllarında Tanzimat paşaları Âli Paşa ve Fuad Paşa devlet yönetimini fiilen elinde tuttu; padişah bu dönemde arka planda kaldı.
Fuad Paşa'nın 1869'da ve Âli Paşa'nın 1871'de ölümünün ardından Abdülaziz devlet yönetimine daha doğrudan müdahil olmaya başladı. Osmanlı-Avusturya yakınlaşması ve Rusya ile ilişkilerin dengelenmesi bu dönemin dış politika eksenini oluşturdu. İçeride ise vilayet reformları ve mali düzenlemeler gündemin merkezine oturdu. Saltanatının son yıllarında artan mali sıkıntılar, Balkan ayaklanmaları ve saray içi muhalefet iktidarını sarstı; 1876'da tahttan indirildi.