Tarihsel Arka Plan
1258'de Moğolların Bağdat'ı yakıp yıkmasıyla Abbasi hilafeti son bulmuş; hayatta kalan bir Abbasi prensi Mısır'a sığınarak Kahire'de nominal (sembolik) halifeliği sürdürmüştü. Mercidabık Savaşı'nda Osmanlı esiri düşen son Abbasi halifesi III. Mütevekkil, Yavuz Sultan Selim'e saygı gösterilip Kahire'ye gönderildi. Asıl halifelik devri ise Halep hutbesiyle başladı.
Halep Hutbesi
Mercidabık zaferinin dördüncü günü Yavuz Sultan Selim büyük bir törenle Halep'e girdi. Cuma namazında hutbe onun adına okundu ve kendisinden "Mekke ile Medine'nin hâkimi" diye söz edildi. Yavuz bu hitabı "Hizmetkârıyım, hâkim değil" sözüyle düzeltti; bu alçakgönüllü itiraz aynı zamanda yeni sorumluluğun ağırlığına duyulan saygının ifadesiydi. Namazın ardından Yavuz kaftanını sırtından çıkarıp hutbeyi okuyan hatibe giydirdi.
Mukaddes Emanetlerin İstanbul'a Nakli
Mısır seferinin tamamlanmasının ardından Hicaz da Osmanlı hâkimiyetine girdi. Mekke Şerifi, Kutsal şehirlerin anahtarlarını Yavuz'a gönderdi. Hz. Muhammed'in hırkası, kılıcı, mühürleri ve diğer mukaddes emanetler Yavuz'a sunuldu. Emanetler bugün Topkapı Sarayı'ndaki özel dairede (Hırka-i Saadet Odası) muhafaza edilmektedir. Bu anahtarlar ve emanetler, sembolik düzlemde İslam dünyasının koruyuculuğunun Osmanlılara devredildiğini tescil ediyordu.
Osmanlı Hilafetinin Önemi
Halifeliğin Osmanlılara geçişi, imparatorluğun uluslararası statüsünü ve meşruiyetini kalıcı biçimde pekiştirdi. Osmanlı sultanları artık yalnızca siyasi bir lider değil, tüm Sünni Müslümanların dini hamisi konumundaydı. Bu statü, Osmanlı diplomasisinde ve iç politikasında güçlü bir meşruiyet aracına dönüştü; yüzyıllar boyunca İslam coğrafyasında Osmanlı otoritesinin temel dayanaklarından biri olarak kaldı.