Şeyh Hamdullah

Osmanlı Hat Sanatının Piri

Şeyh Hamdullah, Osmanlı hat sanatının en büyük ustalarından biri olarak tarihe geçmiştir. Sultan II. Bayezid'in himayesinde Arap yazısının Osmanlı üslubunu yeniden tanımladı; Kur'an ve diğer dini eserleri için yazdığı hat örnekleri asırlarca model kabul edildi.

Erken Hayatı ve Yetişmesi

Şeyh Hamdullah, 1436 yılında Amasya'da dünyaya geldi. Babası Şeyh Mustafa Dede, tasavvuf çevrelerinde tanınan bir isimdi. Gençliğinden itibaren Amasya'daki meşhur hattat Hayreddin Mar'aşî'den ders aldı ve kısa sürede ustasını geride bıraktı. Amasya'nın o dönemde şehzadelerin yetiştiği bir merkez olması, Hamdullah'ın saray çevreleriyle erken yaşta tanışmasını sağladı.

Sultan II. Bayezid ile Birlikteliği

Şehzade Bayezid, Amasya valisi olduğu dönemde Hamdullah'ı himayesine aldı. Tahta geçince onu İstanbul'a davet etti ve saray hocası olarak görevlendirdi. Rivayete göre Sultan II. Bayezid, Hamdullah yazı yazarken hokkasını bizzat tutardı; bu jest, sultanın sanata verdiği önemi simgelemektedir. Hamdullah, sarayda geçirdiği uzun yıllar boyunca Beyazıt Camii için pek çok hat levhası ve Kur'an nüshası yazdı.

Hat Üslubunu Yeniden Tanımlaması

Şeyh Hamdullah'tan önce Osmanlı hat sanatı, İran ve Irak mekteplerinin etkisinde kalmıştı. Hamdullah, Abbasi dönemi hattatı İbn Mukle ile İbn Bevvab'ın kanonlarını inceleyerek Arap yazısına özgün bir Osmanlı yorumu getirdi. Sülüs, nesih, muhakkak ve reyhani hatlarında geliştirdiği bu yeni üslup, sonraki iki yüzyıl boyunca Osmanlı hat okulunun temelini oluşturdu.

Eserleri ve Mirası

Hayatı boyunca kırka yakın Kur'an nüshası yazan Şeyh Hamdullah, aynı zamanda dualar, hadisler ve şiirler de hatla yazmıştır. Eserleri bugün İstanbul'daki Topkapı Sarayı Müzesi, Türk ve İslam Eserleri Müzesi ile çeşitli özel koleksiyonlarda bulunmaktadır. "Hat piri" ya da "kıbletü'l-küttâb" (hattatların kıblesi) olarak anılan Hamdullah, 1520'de İstanbul'da vefat etti.

Diğer isimleri: Hamdullah Amasi, İbnü'ş-Şeyh, Şeyh Hamdullah Efendi