Hayatı ve Akademik Yetişmesi
İdris-i Bitlisi 1457 yılında Bitlis'te dünyaya geldi. Kürt kökenli ve dindar bir ailede yetişen İdris, İslami ilimler, felsefe ve edebiyat alanlarında kapsamlı bir eğitim aldı. Akkoyunlu Devleti'nin sarayında münşi (resmi yazışmalar uzmanı) ve diplomat olarak görev yaptı. Bu tecrübe, hem saray yazışmalarına hem de siyasi diplomasiye hâkimiyetini derinleştirdi.
Osmanlı Hizmetine Geçişi
1502'de Akkoyunlu Devleti'nin çöküşünün ardından Osmanlı'ya sığınan İdris, II. Bayezid'in hizmetine girdi. Ancak asıl önem kazandığı dönem, Yavuz Sultan Selim'in iktidarı dönemine denk gelir. Doğu Anadolu'daki Kürt beylerini Osmanlı safına çekme konusundaki kabiliyeti, Yavuz döneminin en stratejik hamlesinin mimarı olmasını sağladı.
Kürt Beylerini Osmanlı'ya Kazandırması
Yavuz Sultan Selim'in 1514 Çaldıran Seferi'nden önce İdris-i Bitlisi, Doğu Anadolu ve Güneydoğu Anadolu'daki pek çok Kürt aşiret liderine ve beyin yanına giderek onları Osmanlı yanlısı tutum almaya ikna etti. Bu diplomatik hamle, Çaldıran Muharebesi'nde ve sonrasında Osmanlı'nın bölgedeki hâkimiyetini pekiştirmesinde belirleyici rol oynadı. Diyarbakır ve çevresindeki Kürt beylerinin büyük kısmı, İdris'in arabuluculuğu sayesinde Osmanlı'ya katıldı.
Heşt Bihişt
İdris-i Bitlisi'nin en önemli yazılı mirası, Farsça kaleme aldığı ve sekiz Osmanlı padişahının tarihini anlatan "Heşt Bihişt" (Sekiz Cennet) adlı eserdir. Osman Gazi'den II. Bayezid'e kadar uzanan bu kapsamlı tarih, özgün anlatısı ve edebi kalitesiyle Osmanlı tarih yazımının klasikleri arasına girmiştir. 1520'de İstanbul'da hayatını kaybeden İdris-i Bitlisi, Osmanlı'nın Doğu politikasındaki belirleyici rolüyle tarihe geçmiştir.