II. Abdülhamid saltanatı boyunca yükseköğretim alanında köklü bir genişleme sağladı. Bu dönemde Hukuk Mektebi (1880), Ticaret Mektebi ve çeşitli askeri teknik okullar açıldı. İdadi ve rüştiye ağı da büyük ölçüde genişledi; böylece ülke genelinde eğitim altyapısı güçlendirildi.
1900'de Darülfünun (İstanbul Üniversitesi'nin öncülü) yeniden örgütlenerek hukuk, fen, edebiyat ve ilahiyat fakülteleriyle açıldı. Daha önce denenmiş ve başarısız olmuş girişimlerin aksine bu sefer düzenli bir öğretim takvimi oluşturuldu ve mezunlar istihdam edildi.
Bu eğitim yatırımlarının çelişkili bir sonucu ortaya çıktı: Okullar, Abdülhamid'in istibdadına muhalefet edecek aydın bir kuşağın yetişmesine de zemin hazırladı. 1908 İttihatçı devrimi büyük ölçüde bu okullardan mezun olmuş askeri subaylar ve bürokratlar tarafından gerçekleştirildi.