Semerkant'taki Yıllar
Ali Kuşçu, Türkistan ve Maveraünnehir Hakanı Uluğ Bey'in himayesinde yetişti. Dünyanın o dönemdeki en büyük ve en modern rasathanesi olarak bilinen Semerkant Rasathanesi'ne 1421'de müdür atandı. Bursalı Kadızade Rumî'den de ders alan Ali Kuşçu, Uluğ Bey'in ölümünün ardından Akkoyunlu sarayına geçti ve Uzun Hasan'ın elçisi olarak İstanbul'a geldi.
Fatih'in Daveti ve İstanbul'a Yerleşmesi
Fatih Sultan Mehmed, Ali Kuşçu'nun bilgisine hayran kalarak elçilik görevinin ardından İstanbul'a yerleşmesini teklif etti. Davet memnuniyetle kabul edildi ve Ali Kuşçu tüm ailesiyle İstanbul'a göç etti; sınırdan itibaren büyük bir merasimle karşılandı. Fatih onu Ayasofya medresesine müderris olarak atadı; burada astronomi, matematik ve dilbilgisi dersleri verdi.
Bilimsel Katkıları
Ali Kuşçu, Ay tutulmalarını tespit etti ve döneminin yetersiz aletleriyle dünyanın meyilini (ekliptik eğimini) 23 derece 30 dakika 17 saniye olarak hesapladı. Bu sonuç, bugünkü gelişmiş aletlerle ölçülen 23 derece 26 dakika 7 saniyeye oldukça yakındır ve çağının koşulları düşünüldüğünde büyük bir başarıdır. İstanbul'daki ilk ciddi astronomi araştırmalarını başlatan odur; medreselerde matematik ve astronomi bilimlerinin gelişmesine öncülük etti.
Eserleri ve Mirası
Ali Kuşçu'nun "Risaletü'l-fi'l-Heyet" (Astronomi Risalesi) başta olmak üzere çeşitli bilimsel eserleri Osmanlı medreselerinde okutuldu. 1474'te İstanbul'da hayatını kaybeden Ali Kuşçu, Türkistan bilim geleneğini Osmanlı topraklarına taşıyan en değerli isimlerden biridir. Türbesi Eyüp'tedir. Bu Fatih dönemi bilim hamlesi, II. Bayezid'in ilim merkezine dönüştürdüğü İstanbul'un kültürel zeminini oluşturdu.