Piri Reis

Dünyayı Haritalandıran Osmanlı Denizcisi

Piri Reis, amcası Kemal Reis'in yanında yetişip 1513'te hazırladığı ve 1929'da yeniden keşfedilen dünya haritasıyla ün kazanan Osmanlı denizcisi ve kartografıdır. 1521'de tamamlanan "Kitab-ı Bahriye" adlı deniz rehberi ise Akdeniz'in en kapsamlı denizcilik atlası olarak tarihte yerini almıştır.

Kemal Reis'in Yanında Yetişmek

Asıl adı Muhyiddin Piri olan Piri Reis, yaklaşık 1470'te Gelibolu'da doğdu. Amcası Kemal Reis'in yanında denize açılmaya başlayan Piri, Akdeniz ve Batı Akdeniz seferlerinde tecrübe kazandı. Kemal Reis'in İspanya, Fransa ve İtalya kıyılarına düzenlediği seferlerde gençlik yıllarını denizde geçiren Piri, bu dönemde sayısız gözlem, ölçüm ve not biriktirdi.

1513 Tarihli Dünya Haritası

Piri Reis 1513'te deri parşömen üzerine bir dünya haritası hazırladı. Bu haritayı 20 farklı eski haritayı ve 8 arap haritasını karşılaştırarak oluşturduğunu belirtmiş; Kristof Kolomb'un haritalarını da kaynak olarak kullandığını ifade etmiştir. Haritanın 1929'da Topkapı Sarayı'nda yeniden keşfedilmesi dünyada büyük yankı uyandırdı. Harita Amerika kıtasını dönemine göre şaşırtıcı bir doğrulukla tasvir etmekteydi.

Kitab-ı Bahriye

Piri Reis, 1521'de tamamladığı "Kitab-ı Bahriye" (Denizcilik Kitabı) ile Osmanlı denizcilik bilgisini sistematik biçimde kayıt altına aldı. Akdeniz kıyılarını, limanlarını, körfezlerini, sığlıklarını ve akıntılarını ayrıntılı haritalar ve açıklamalarla ele alan bu eser, döneminin en kapsamlı Akdeniz denizcilik atlasıdır. Kanunî Sultan Süleyman'a sunulan genişletilmiş baskı 290 harita içermektedir.

Osmanlı Denizcilik Mirasındaki Yeri

Piri Reis, Yavuz Sultan Selim'in Mısır seferinde Osmanlı donanmasının Kızıldeniz kısmını yönetti. Yaşlılığında Mısır beylerbeyinin izni olmadan bir deniz seferi düzenlemek iddiasıyla yargılandı ve 1554'te idam edildi. Piri Reis, hem amcası Kemal Reis'in açtığı denizciliğin hem de II. Bayezid döneminde güçlenen Osmanlı deniz kültürünün en parlak meyvelerinden birini temsil etmektedir.