Sultan Abdülaziz döneminde (1861-1876) Osmanlı basını hem genişledi hem de siyasi baskıyla karşı karşıya kaldı. Şinasi'nin 1860'ta kurduğu Tercüman-ı Ahval ve ardından çıkardığı Tasvir-i Efkâr, Batılı gazetecilik anlayışını Osmanlı okuyucusuna tanıttı.
Namık Kemal ve Ziya Paşa öncülüğündeki Yeni Osmanlılar hareketi, meşrutiyet ve anayasa taleplerini basın yoluyla dile getirdi. İbret gazetesi, hükümet politikalarını sert bir dille eleştirmesi nedeniyle defalarca kapatıldı. Namık Kemal, 1873'te sahnelenen Vatan yahut Silistre adlı oyununun yarattığı heyecan gerekçesiyle Kıbrıs'a sürgüne gönderildi.
Abdülaziz'in son yıllarında siyasi baskı arttı; muhalif aydınlar sürgüne yollandı ya da görevden uzaklaştırıldı. Buna karşın basının toplumsal etkisi kalıcı biçimde yerleşmişti; 1876 anayasal hareketi büyük ölçüde bu fikrî zeminden beslendi.