İnşa Tarihi
II. Bayezid, babasının inşa ettirdiği Fatih Camii'nin ardından İstanbul'a ikinci büyük Osmanlı camiini kazandırmak istedi. 1501 yılında başlayan inşaat, 1506 yılında tamamlandı. Yapım sürecinde Mimar Hayrettin ve Kemaleddin'in görev aldığı bilinmektedir. Cami, İstanbul'un tarihi merkezinde, Kapalıçarşı'ya yakın bir konumda, Forum Tauri olarak bilinen eski Bizans meydanı üzerinde yükselmektedir. Bu konum, Osmanlı'nın tarihi şehri nasıl yeniden yorumladığını ve sahiplendiğini de gözler önüne sermektedir.
Mimari Özellikleri
Bayezid Camii, Osmanlı cami mimarisinin Fatih Camii'nden Süleymaniye'ye uzanan gelişim çizgisinde kritik bir halka oluşturur. Yaklaşık 17,5 metre çapındaki ana kubbe, iki yarım kubbeyle desteklenmektedir. Bu düzenleme, Ayasofya'nın merkezi kubbe ve yarım kubbe sisteminden açıkça ilham almakla birlikte Osmanlı mimari anlayışının özgün yorumuyla sentezlenmiştir. İki minaresi olan caminin avlusu, beş bölümlü son cemaat yeri ve zarif minareleriyle dönemin en olgun Osmanlı mimari ifadesini yansıtmaktadır.
Külliye Yapıları
Bayezid Camii'nin etrafında zamanında medrese, imaret, hamam ve kervansaray gibi çeşitli yapılar da inşa edilmişti. Ancak bu yapıların büyük bölümü zamanla ortadan kalkmış ya da farklı işlevlerle dönüştürülmüştür. Caminin yakınında yer alan ve bugün İstanbul Üniversitesi ana kapısı olarak bilinen Beyazıt Kulesi, aslında 19. yüzyılda inşa edilmiş bir yangın gözetleme kulesidir ve külliyenin özgün yapısından bağımsızdır. Caminin avlusu bugün hâlâ güvercinleriyle ünlü olup İstanbul halkının dinlenmek için uğrak yeri olmayı sürdürmektedir.
Önemi
Bayezid Camii, Osmanlı cami mimarisinin olgunlaşma sürecinde kilit bir öneme sahiptir. Fatih döneminin deneme ve arayışlarından Sinan döneminin mükemmeliyetine geçişi sağlayan bu yapı, bir anlamda Osmanlı mimarisinin kendi kimliğini bulma yolculuğunun somut bir belgesidir. Yarım kubbe kullanımı, avlu oranları ve iç mekân organizasyonu bakımından sonraki Osmanlı camilerine model oluşturan Bayezid Camii, Türk mimarlık tarihinin vazgeçilmez başvuru noktalarından biri olarak kabul görmektedir.