Fatih'in Mirası ve Taht Kavgası
Fatih Sultan Mehmed'in 1481'deki ölümünün ardından Osmanlı tahtı için iki şehzade arasında amansız bir mücadele başladı. Amasya valisi olan büyük şehzade Selim Bayezid, küçük şehzade Cem'den önce davranarak İstanbul'a ulaştı ve tahta oturdu. Cem Sultan, Konya'da kendi adına hutbe okutarak padişahlığını ilân etti ve kardeşiyle savaşa tutuştu. Yengilye uğrayan Cem, önce Mısır'a Memlük Sultanı Kayıtbay'a sığındı.
Rodos'ta ve Batı'da Esaret
Hac ziyareti bahanesiyle Mısır'dan ayrılan Cem Sultan, dönüşünde kardeşiyle barış görüşmeleri yapamayacağını anlayarak 1482'de Rodos Şövalyeleri'ne sığındı. Şövalyeler, ellerindeki bu değerli rehineden büyük mali çıkar sağlamak için II. Bayezid ile uzun müzakereler yürüttü. Cem'in Osmanlı saldırısından korunması karşılığında Bayezid her yıl hatırı sayılır miktarda altın ödemeyi kabul etti.
Avrupa Saraylarında Bir Osmanlı Şehzadesi
1489'da Papa VIII. Innocent'in zorlamasıyla Roma'ya nakledilen Cem Sultan, burada da esir hayatına devam etti. Fransız, İspanyol ve Napoli sarayları, bu Osmanlı şehzadesini Balkanlar ve Anadolu'ya karşı bir koz olarak tutmak istiyordu. Papa Borgia olarak tanınan VI. Alexander da Cem'i siyasi hesaplarında kullandı. Şehzade, Hristiyan saraylarındaki lüks görünümlü esaretinde sağlığını yitirdi ve giderek çöktü. Yıllarca süren Avrupalı oyunların ortasında kalan bu şehzade, yurt özlemi ve hüzünle dolu şiirler yazdı.
Gizemli Ölümü ve Mirası
Cem Sultan, 25 Şubat 1495'te henüz 36 yaşındayken İtalya'da hayatını kaybetti. Ölümünün Papa tarafından zehirleme ile gerçekleştirildiğine dair tarihçiler arasında güçlü görüşler bulunmaktadır; bazıları ise II. Bayezid'in buna karıştığını ileri sürmektedir. Ölüm haberi İstanbul'a ulaştığında ülke çapında üç gün yas tutuldu ve dualar okundu. Cem Sultan'ın ölümüyle Avrupa, Osmanlı'ya karşı elindeki önemli bir kozu yitirdi; artık Sultan Bayezid seferlerini daha rahat başlatabilecekti.
Osmanlı-Memlük İlişkilerine Etkisi
Cem Sultan meselesi, Osmanlı-Memlük ilişkilerinde de kalıcı bir kırgınlığa yol açtı. Memlük Sultanı Kayıtbay'ın başlangıçta Cem'i himaye etmesi, iki büyük İslam devleti arasındaki güvensizliği besledi. Bu çatlak, daha sonra Yavuz Sultan Selim'in Mısır seferinin arka planını oluşturacak gerilimlerden biri haline geldi. Cem Sultan meselesi, Osmanlı taht sistemindeki yapısal güçlükleri gözler önüne serdi.