Çeşme Baskını (1770)

Bir Gecede Tutuşan Osmanlı Donanması: Rus Kundakçıların Tarihî Saldırısı

Çeşme Baskını, 1770'te Rus donanmasının Osmanlı filo üssünü yakarak Osmanlı deniz gücünü tek gecede yerle bir ettiği korkunç bir olaydır. Rus Baltık Donanması Cebelitarık'ı aşarak Akdeniz'e ulaşmış ve Osmanlı donanmasını Koyun Adaları açıklarında karşılamıştı. İki amiral gemisinin neredeyse aynı anda batmasının ardından Türk donanması Çeşme Limanı'na sığındı; ancak bu karar felaket oldu. Rusların attığı kundak bombalarıyla tutuşan bir Türk gemisinden yayılan yangın, birbirine bitişik demirleyen tüm gemiyi sardı. Patlayan cephaneliklerle donanma bir gecede yok oldu. Bu yıkım, Osmanlı Devleti'nin denizlerdeki etkinliğini onlarca yıl boyunca baskı altına aldı.

Rus Baltık Donanması'nın Cebelitarık'ı aşarak Akdeniz'e çıkması, stratejik bir şoktu. Osmanlı donanması bu harekâtı yeterince ciddiye almamıştı; ilk çatışmada iki amiral gemisi de neredeyse eş zamanlı olarak battı.

Hayatta kalan Türk gemileri Çeşme Limanı'na çekildi. Gece, bir İngiliz subayının yönetimindeki iki küçük Rus gemisi yaklaşarak kundak bombalarını attı. Tutuşan yelkenler cephaneliğe ulaşınca art arda patlayan gemiler limanı infernoya çevirdi. Sabahında Osmanlı donanmasından geriye enkaz kaldı. Osmanlı İmparatorluğu'nun deniz gücü, bu gece telafi edilemez bir yara aldı.

Diğer isimleri: Çeşme Muharebesi, Çeşme Yangını