Cezayirli Gazi Hasan Paşa

Tersane-i Âmire'nin Yeniden Kurucusu: Çeşme Baskını'nın Ardından Osmanlı Denizini Toparlamaya Çalışan Adam

Cezayirli Gazi Hasan Paşa, Çeşme felaketi sırasında az sayıda gemiyle Rus donanmasına meydan okuyarak gerileyen donanmayı kısmen toparlayan Osmanlı komutanıdır. Kapudan-ı Deryâ olarak görev yaptığı dönemde Osmanlı Tersanesi'ni büyük ölçüde yeniden inşa etti; modern gemi yapımına geçilmesi için Fransız uzmanlardan yardım aldı. I. Abdülhamid döneminde Deniz Mühendishanesi'nin (sonradan Mekteb-i Bahriye) kurulmasında belirleyici bir rol oynadı. Eğitimli deniz subayı yetiştirme hedefi, hem Osmanlı modernleşme tarihi hem de Türk denizcilik eğitiminin temelleri açısından büyük önem taşır.

Cezayirli Gazi Hasan Paşa, kölelikten kapudan-ı deryâlığa uzanan olağanüstü bir kariyer çizgisi izledi. Çeşme'deki yangının ardından az sayıda gemisiyle Rus donanmasına bağımsız saldırılar düzenleyerek kısmî başarılar elde etti; Rus deniz hâkimiyetini mutlak kılmaktan uzak tuttu.

Tersane-i Âmire'yi yeniden örgütledi: Düzenli bütçe, teknik uzman ve sistematik gemi yapımı onun sadaret döneminin izleridir. Deniz Mühendishanesi'nin kurulması, askeri modern eğitimin Osmanlı bünyesinde kurumsallaşmasının önemli bir adımıdır. Bu eser, onun en kalıcı mirasıdır.

Diğer isimleri: Cezayirli Hasan Paşa, Kapudan-ı Deryâ Hasan Paşa