Şehzade Selim, babasını kaybettiğinde henüz on iki yaşındaydı. I. Abdülhamid'in saltanatı boyunca saraya kapanmış bir kafes hayatı yaşadı. Ancak bu süreçte müzik, şiir ve devlet yönetimi konularında kendini yetiştirdi.
Tarihçiler, Selim'in reform yöneliminin büyük ölçüde babasının saltanat dönemindeki başarısızlıklardan beslenmesini dikkat çekici bulur. III. Mustafa'nın hayal kırıklığı, oğlunda daha kararlı bir değişim isteğine dönüştü. III. Selim olarak tahta çıktığında, hem babasının hem de amcasının döneminden aldığı dersleri uygulamaya koymaya çalışacaktı.